?zlemeden önce konusunu ve baz? ufac?k ele?tirilerini okudu?um Vacancy gerçekten ilgimi çekmi?ti. Ama bir de izlendikten sonra yap?lan yorumlar var ki, onlardan birkaç?n? da filmi izledikten sonra okuyunca "acaba ben ba?ka bir film mi izledim" diye dü?ünmeden edemedim. Biraz övgü toplad??? gibi (pazarlama hadisesi), utanmadan The Descent ayar?na bile koyanlar olmu?. Macar as?ll? Nimród Antal, kli?elerden dev?irme bir gerilimi yine kli?elere kurban ederek (ki o kli?elerden yola ç?karak özgünle?enler de oldu?unu biliyoruz) vasat bir gerilim filmi sunuyor. Aralar? kötü olan bir çiftin bir gece ?ss?z bir otelde sabahlamak zorunda kalmalar?, birkaç katil snuff film merakl?s?n?n da tesadüfen(!) o oteli mesken tutmu? olmalar?ndan ben bile çok iyi film ç?karabilir, hatta zengin prodüktörlerden Vacancy: The Beginning teklifleri bile alabilirdim övünmek gibi olmas?n. Güzel say?labilecek bir fikir kabul etmek laz?m. Ama fikirler bu kadar kolay harcan?nca, adamlar da haliyle Uzakdo?u yeniden çekimlerine as?l?yorlar tabi. Devir de?i?ti, art?k zeki olmak laz?m. Bunun fark?nda olmayan bir sürü filmden sadece biri.

Sevgilisi Ingrid taraf?ndan ba?kas? için terkedilen John'un, yan dairesinde ya?ayan Anne ve Kim adl? iki güzel ve gizemli kad?n taraf?ndan tuhaf olaylar zincirine sürükleni?ini konu edinen Danimarka/?sveç/Norveç yap?m? film, Alacakaranl?k Ku?a??'n?n günümüz ?iddet anlay???yla harmanlanm?? sert ve çekici bir bölümü gibi sanki. American Beauty'yi senaryosunu be?enmedi?i için çekmek istemedi?i bir ?ehir efsanesi haline gelen Norveçli yönetmen Pål Sletaune'ün yaz?m ve yönetim olarak Alfred Hitchcock ve David Lynch sinemas?ndan çok etkilendi?i belli.. Ama ne bir taklit, ne de haddini bilmezlik olarak de?il, kendi ayaklar? üzerine duran bir etkilenmeden söz edebiliriz. 70 küsür dakikal?k süresi içinde yer yer sertle?mesine kar??n, geriliminin ve tuhafl???n?n alt?n? hep k?s?k ate?te tutmas? ve özellikle Kristoffer Joner ile Julia Schacht'in oyunculuklar? çok olumlu. ?izofreni ve paranoyan?n alt?n? tam çizememi? olsa da, aceleye getirildi?i hissi vermeyen k?sa k?sa psikolojik vurgular yapan film, popüler sürpriz ataklara da fazla prim vermeyen, ama buna ra?men mütevazi sürprizleri de olan güzel bir gerilim.

Çe?itli suçlar?n ard?ndan girdi?i hapiste hidayete ermi? a?abeyi Phil ile sahip olduklar? barda ya?ayan güzel Mona ve yaz tatili için Yorkshire k?rsal?ndaki yaz evlerine gelmi? olan zengin k?z? Tamsin aras?nda arkada?l?k ile ba?lay?p, a?ka do?ru ilerleyen bir ili?kiyi konu alan film, bu ilerleyi?te bana göre hiç bir sorun ya?am?yor. Bu tip "zor" a?klar?n geçirdi?i süreç inand?r?c?l?k bak?m?ndan di?er mevsim normallerine göre daha ikna edici olmal?d?r. My Summer Of Love'?n en ba?ar?l? oldu?u noktalardan biri bu.. Bir di?eri ise Polonya as?ll? yönetmen Pawel Pawlikowski'nin yine vatanda?? Ryszard Lenczewski ile kotard??? mükemmel görüntü yönetimi.. Renk ve ???k kullan?m? seyir zevkini adeta körükler nitelikte. Taklit yetene?iyle hayranl?k uyand?ran Nathalie Press, yükselen de?er Emily Blunt ve tam bir ba??ms?z film askeri Paddy Considine'in rolleri ba??ms?z yap?mlar?n gerektirdi?inden fazlas?n? ta??maz gözükse de, s?rad??? da olsa güzel bir a?k hikayesini teorik ve yüzeysel din ele?tirileri sosuna bolca bat?rarak sunan film, özellikle finalindeki mütevazi sürpriz(ler)iyle farkl? bünyelere farkl? ?iddetlerde kalp k?r?kl?klar?na sebep olabilecek incelikte.

Asl?nda fikir oldukça iyi say?l?r: Be? adam, üzerlerinden kilitlenmi? bir depoda uyan?rlar. Birbirlerini tan?mamaktad?rlar. Oraya neden, nas?l geldiklerini hat?rlamamaktad?rlar. Ama yava? yava? gerçekler ayd?nland?kça aralar?nda iyi ve kötülerin bulundu?unu anlamaya ba?larlar. Bu fikir, ba?lang?ç itibariyle ta?lar?n? iyi dizmi?, oyuna haz?r bir vaziyette olmas?na ra?men, son zamanlar?n "kapal? bir mekanda geçmi?i olmayan uyan??lar" veya "kapal? bir mekandan gelece?e ula?ma çabalar?" furyas?n?n s?radan bir uzant?s? olmaktan öte gitmemi? sanki. Kilitli deponun d???nda geli?en olaylar?n, o iyi dizilmi? ta?lar?n birer birer devrilmesini sa?lamas?, bir de s?rf ?a??rtmaca olsun diye fena halde ?k?n?lm?? finalin saçmal??? bence oyunu kaybettiren hamleler olmu?. James Caviezel, Greg Kinnear, Joe Pantoliano, Barry Pepper, Peter Stormare gibi i?ini iyi yapan oyuncular?na, depodaki be? ta??n ustaca dizilimine ve bir süre o ta?lar?n çok yerinde hamlelerle oyunu önde götürmelerine ra?men, "ben zekiyim" ukalal???na kap?lan senaryonun zikzaklar çizmesiyle inand?r?c?l???n? yitiren vasat bir film olup ç?k?vermi?.

?srail yap?m? 65 dakikal?k Yossi & Jagger, “gay/lesbian movie” s?n?f?na konan ve çe?itli festivallerde ödüller kazanm?? bir film. Küçük bir birimdeki ?srail askerlerinden, rütbece üstün olan Yossi ile er Lior “Jagger” aras?ndaki a?k? konu alan film, bu ikili merkezinde ba?ka ufak ili?kileri de konu ediniyor. Birimde bulunan iki kad?n askerden Goldie, birim komutan? ile yatarken, di?er güzel asker Yaeli ise Jagger’a a??kt?r. Ama Yaeli’ye de a??k ba?ka bir asker vard?r. Bu sevgi kelebeklerinin olu?turdu?u sevgi kalabal???n?n suyunu fazla ç?karmadan, k?sa süresiyle fazladan sahne kalabal??? yapmadan konusunu i?lemi? olan film, “ke?ke süreyi biraz uzat?p, daha dramatize olsayd?” dedirtmiyor da de?il. Sonu az çok belli bir trajediye sahne olmas?na kar??n, bir Boys Don’t Cry, bir Brokeback Mountain sars?c?l??? beklenmemeli. Cesur performanslar gerektiren bu s?n?fa ait filmlerden de nispeten zay?f kal?yor.. Yine de senaryosunda az da olsa ho? cümleler, iyi espiriler bulunan, konumuna ra?men hiçbir politik misyon üstlenmemi? sade bir film.

Great Balls Of Fire, en sevdi?im rock'n roll parçalar?ndan biridir. Nicedir izlemek istedi?im, Jerry Lee Lewis klasi?i ile ayn? ad? ta??yan ve Lewis'in hayat?n? konu alan filme nihayet kavu?tum. Detayl? biyografik özelliklere sahip olmasa da, tarafs?z davranmakta ço?u zaman zorland???m bu türdeki filmlerden biri olarak beni ziyadesiyle memnun etti. Rock'n roll ?ark?lar?na özellikle piyano ile ne kadar güzel e?lik edilece?inin bir kan?t? olan Lewis'in en baba hitleri de resmi geçit yapt?lar adeta. Dünyan?n en iyi rock'n roll piyanistlerinden biri olarak an?lmas?n?n yan?nda, filmde de yo?un biçimde i?lenen tart??mal? özel hayat? ile ilgili de bilgi edinmek mümkün.. Jerry Lee Lewis henüz 22 ya??ndayken tüm bask?lara ra?men kuzeninin 13 ya??ndaki k?z? Myra Gale Brown'a a??k olarak evlenmi?, bu da kamuoyunu epey me?gul etmi?ti. Brown'u canland?ran Winona Ryder, film çekildi?inde 18'indeymi?. Çok iddial? bir film olmamas?na ra?men, ?ahsi be?enim do?rultusunda çok sevdim.. Ama filmin öyle bir kozu var ki, o da yüzü bana fazla Amerikan gelmesine ra?men 1994 yap?m? Wyatt Earp'deki Doc Holliday performans?n? unutmad???m Dennis Quaid'in abart?s? hiç de gözüme batmayan müthi? Jerry Lee Lewis yorumuydu. Gerçek Lewis'i TV'de izlemi? biri olarak Dennis Quaid'e hayran kald?m. Bir Holliday, bir de Lewis performanslar?na bak?nca oyunculuk böyle bir ?ey diyesi geliyor insan?n.

Ne ile kar??la?aca??m? tahmin ederek, nas?l kar??la?aca??m? merak ederek zahmet etti?im filmin tek ve yegane sebebi ?ngiliz yönetmen Roland Joffé idi. Kendisi 80'li y?llar?mda beni çok etkilemi? olan The Killing Fields ve The Mission filmlerini düpedüz yönetmi? olan adamd?. Arada birkaç filmini takip edemeyip, Gary Oldman için katland???m, Nathaniel Hawthorne roman?na ihanet eden The Scarlet Letter'dan memnun olmama durumuna dü?memle birlikte takibi b?rakm??t?m. Öyle böyle 2007'ye geldik. Elisha Cuthbert'in Paris Hilton misali bir "celebrity"yi canland?rd??? için mi bilinmez, kimli?i belirsiz ?ah?s veya ?ah?slarca hakl? olarak bir bodruma hapsedilmesiyle cereyan eden olaylar? konu edinen, s?radanl??? paças?ndan akan bir film izleyece?im, The Scarlet Letter'a ra?men akl?ma gelmezdi.. Me?er The Scarlet Letter ne güzel bir filmmi?! Diyece?im o ki, bu adam?n takip edilecek bir yan? kalmam??. Zaten yeni projesi de ?u iki Rus güzelinden mürekkep müzik grubu TATU ile ilgili bir drama imi?. Paris Hilton'dan bir Ripley k?rmas? yaratabilece?ine inanan, ya?l?l???n kendisine hiç yaramad???n? dü?ündü?üm Joffé için u?urlar olsun diyor, neresinden tutsan?z elinizde kalacak film için sab?rlar diliyorum.

Kad?n yönetmen Deepa Mehta, elementler üçlemesi Fire, Earth ve son olarak Yabanc? Film Oscarlar?nda ilk be?e kalan Water filmlerinden az çekmedi. Hindu radikalleri taraf?ndan tehdit edildi, film setleri bas?ld?, ate?e verildi, film çekmesi bürokrasi ve yobazl?k engellerine tak?ld?. Üçlemenin ilk iki filmini izlemedim ama onlar da Water gibi ise en k?sa zamanda izlenmeli. Hikaye 1930’lar?n sonunda sömürge alt?nda ya?ayan Hindistan’da Gandhi’nin mücadelesinin en zorlu zamanlar?nda geçmekte. Töreler gere?i henüz 8 ya??nda dul kalan küçük Chuyia, dul Hindu kad?nlar?n toplumdan d??land?klar? hapisane benzeri bir bak?m yurduna verilir. Bunu bir türlü kabullenemeyen Chuyia’n?n, Mehta oklar?n? tam hedefine f?rlatan sevimli varl???, orada tan??t??? güzel Kalyani ile olan dostlu?u, Kalyani’nin gönlünü Gandhi yanl?s? ayd?n, yak???kl? ve varl?kl? bir gence kapt?rmas?, ve törelerle hayat?n gerçeklerinin bal?k istifi oldu?u talihsiz bir ya?am?n kahpeli?i.. Yabanc?s? oldu?umuz bir gelene?in, asl?nda hiç de yabanc?s? olmad???m?z ac?mas?zl?klar?n? insani do?rular ve aya?? yerde bir hüzünle anlatan çok güzel bir film. Dul erkekler için de böyle s???nma evleri olup olmad???n? sorma cesaretini gösteren tek di?i olan Chuyia rolündeki Sarala gerçekten büyüleyici. Mychael Danna - A.R. Rahman ortakl???n ürünü müzikleri görkemli. Bazen a??rla?an temponun asl?nda filmin ritmi oldu?unu anlamak fazla zaman alm?yor. Bu ritim kesinlikle hüzünden beslenen, bir kad?n filminden ziyade, insani hatlara temas eden unisex vicdanlara sesleniyor.

Primal Fear, Frequency gibi kendini izlettiren filmlerin yönetmeni Gregory Hoblit, yeni filmi Fracture'da, kendisini bir polis dedektifi ile aldatan kar?s?n?n ihaneti üzerine onu öldüren ve bunu itiraf eden Ted Crawford'un (Hopkins) usta bir planla i?in içinden s?yr?lmaya çal??mas?, genç ve ba?ar?l? savc? Willy Beachum'?n da (Gosling) onun aç?klar?n? yakalamaya çal??mas? üzerine bir kedi-fare oyununu anlat?yor. Bilmem kaç?nc? kere "demir parmakl?klar ard?ndaki dahi olarak d??ar?daki genci zekas?yla etkileyen" bir Anthony Hopkins, baz? anlar haricinde ne yapaca??n? bilemez halde bir Ryan Gosling ve malesef figüran olarak kullan?lan bir David Strathairn.. Elinizde böylesi üç oyuncu, ele avuca gelir bir senaryo ve özellikle mahkeme sahnelerinde görülen h?nz?r bir i?bilirlik varsa ortaya ç?karaca??n?z en iyi ?ey bu mudur? Hay?r! Kötü bir film mi? Ona da hay?r. Ama Hoblit ne bu iyi oyunculardan makul performanslar elde ediyor, ne de olgun gibi görünen senaryoyu belki de bir film-noir çekeyim kayg?s?yla diyete sokuyor. Bu sayede Crawford'un intikam zekas? ve Beachum'un, vicdan?n? kariyerinden üstün tutan p?r?l p?r?l idealizmi kartonla??yor. Yine de denk gelirseniz izleyin. Zaten k?sa zamanda TV'de denk gelirsiniz.

Lüks bir otelde temizlik i?çisi olarak çal??an Maria'n?n köydeki ?erefsiz babas? hastalan?nca iyi kalpli annesiyle beraber ?ehirdeki hastaneye gelirler. Ya?l? anne, aras?n?n iyi olmad??? k?z? Maria'da kalmak zorunda kal?r. Köpe?i ile ya?ayan Maria'n?n ya?l? kom?usu da Maria'n?n annesinden ho?lan?r ve aralar?nda s?cak bir dostluk kurulur. Maria'n?n bir ba?ka ?erefsiz olan erkek arkada??ndan hamile kalmas? ve kürtaja zorlanmas? ile olaylar geli?ir. Yaln?z kalma, yaln?z b?rak?lma üzerine ba?larda s?k?c? gelebilecek, fakat sade bir yo?unlukla çok ustaca iyi-kötü karakterler yaratmay? ba?arabilen bir film Solas.. Lüzumsuz gerilim yaratmayan, hikayesini sömürmeyen, a?lak olmadan da dokunakl? olunabilece?inin kan?t? filmlerden biri. Ald??? y???nla ödülü haketti?i söylenebilir. Yine de o kadar ödüle ve sadeli?ine, s?cakl???na, çok fazla üstelemeden katt??? duygusall???na ra?men çok çok iddial? bir film say?lmaz. Kasvetli bir havas? var. Sanki itina ile o havay? kedere dönü?türmeyi reddetmi?. Ya da onu dönü?türmeyi kasten izleyene b?rakm??. Daha çok gerçekçi insani ç?kar?mlarla yolunu çizmeyi tercih etmi?. Üstelik o kap?p koyvermeme havas? oyuncu performanslar?na da i?lemi?. ?spanyol sinemas?na ilgi duyanlar ve ba??ms?z filmlerin kendine has iddias?z dokunu?lar?ndan keyif alanlar kaç?rmas?n.

Ba??na buyruk bir hayat ya?ayan Nick (Til Schweiger), i? ba?vurusu için gitti?i ak?l hastanesinde temizlik i?çisi olarak i?e al?n?r. Tuvalette kendini asmak üzere olan hastalardan Leila’y? (Johanna Wokalek) tesadüfen görüp kurtar?nca Leila, Nick’e ba?l?l?k duyar. Hastaneden kaç?p onu evine kadar takip eder ve art?k onu hiç b?rakmayaca??n? söyler. Fazlaca saf olan ama deli say?lamayacak Leila’y? ikna edemeyece?ini anlayan Nick, çok zengin olan üvey babas?n?n i? teklifini de?erlendirmek ve terk etti?i eski k?z arkada?? ile evlenecek olan erkek karde?inin dü?ününe gitmek üzere Leila ile birlikte yola ç?kar. Görüldü?ü üzere bir romantik komedinin sahip olabilece?i en iyi konulardan birine sahip olan Barfuss, baz? Hollywood aksiyonlar?n?n silik tiplemelerinden hat?rlayabilece?imiz Alman oyuncu Til Schweiger’in yönetti?i, senaryosuna, prodüktörlü?üne ve editörlü?üne katk?da bulundu?u, ba?rolü üstlendi?i s?cak, samimi, e?lenceli bir film. Kendisi d??ar?dan çok Formula 1 bir insan gibi görünse de, ele ald??? görevleri hakk?yla yerine getiriyor. Romantik komedi kitab?n?n en mühim maddelerini uygulamaya ba?ar?yla geçirmesi haliyle baz? saçma sahnelere de zemin haz?rlam?yor de?il. Ama oldukça dokunakl? birkaç sahne içermesi ve bu sahnelerin gözlerde birikmelere yol açmas? bile çok yüksek bir ihtimal. Sabun köpü?ü severlerin atlamamas? gereken çok sevimli bir yap?m. Öyle ki, fonda Leonard Cohen ?ark?s? Hallelujah cover? çalan lunapark sahnesini belki iki, hatta üç kez izletebilecek, elinizi yüzünüzü tekrar köpükleme arzusu uyand?rabilecek ho? kokulu bir sabun adeta.

?spanyol aktör, ayn? zamanda yönetmen Achero Mañas'?n Noviembre'den bir önceki filmi El Bola, çocuk istismar?, dayak, aile içi ?iddet konulu harika bir dram. 12 ya??ndaki "Misket" lakapl? Pablo, ölen a?abeyinin gölgesinde büyüyen ve babas? taraf?ndan sürekli a?a??lan?p dövülen bir çocuk. Okula yeni gelen Alfredo ile dostluk kuruyor. Pablo'nun durumunu ke?feden Alfredo bunu kendi ailesi ile payla??yor. Aile Pablo'ya kol kanat gerip ona iyi vakit geçirtmeye çal???yorlar. Ama ne var ki Pablo'nun dönüp dola?aca?? yer yine öfkeli babas?n?n evi oluyor. Ba?rolde iki çocuk olmas?na ra?men ya??ndan çok olgun bir film olmas? zihinlerde Au revoir, les enfants'?n k?r?lganl???n? az da olsa ça?r??t?rm?yor de?il. ?ki farkl? aile tablosu, iki farkl? baba figürü, farkl? ?artlarda büyümü? iki çocuk aras?ndaki samimi dostlu?u çok yerinde bir anlat?mla servis yapan, dayak sahnesinde oldu?u gibi amac? gere?i sinir bozucu, rahats?z edici de olan çok ciddi ve duyarl? bir yap?m.. Filmin çekildi?i sene 13 ya??nda olan Juan José Ballesta'n?n yürek ac?tan oyunu görülmeye de?er.

Ölümcül bir hastal??a yakalanm?? bir karakterin ?imdiki zamanda etraf?na toplanm?? aile bireylerinin bireysel meselelerini, o karakterin geçmi? zamanda ya?ad??? unutulmaz bir a?k hikayesi ile paralel götüren filmlere pek yabanc? de?iliz. Ann Grant Lord, gençli?inde a??k olup ac? tatl? anlar ya?ad???, ancak olumsuz ?artlar gere?i ayr?ld??? Harris Arden'i aradan geçen uzun y?llara ra?men unutamam??t?r. Ann’in o y?llarda en iyi dostu olan, ayn? zamanda Harris'e a??k Lila’n?n, asl?nda istemedi?i biriyle evlenece?i dü?ünün arefesinde ya?ananlar ile, günümüzde ölümle pençele?en Ann’in iki yeti?kin k?z?n?n ya?ad??? sorunlar iç içe geçmi? bir ?ekilde anlat?lmakta. Oyuncu kadrosunda deneyimli kad?n oyuncular?n cirit att???, lakin çok da yüksek kalitede oyunculuk göremedi?imi dü?ündü?üm, yine de türünün gereklerini harfiyen uygulam?? bir film Evening.. E? veya sevgili ile birlikte izlenmesi daha uygun olacakt?r. Melodramlardan ho?lananlar için kendisi olmasa da, tarihi yeni bir film. Ana hikayenin etraf?nda filizlenmeye çal??an yan öykülerden baz?lar? zorlama, s?k?c?, gereksiz gelebilir. Hele ?u "senin y?ld?z?n, benim ta??m, onun çiçe?i, öbürünün böce?i" muhabbetlerinin lüzumunu anlamad?m. ?ahsen Vanessa Redgrave için görmek istedi?im bir filmdi. Ama ondan da hakk?yla faydalan?ld???n? dü?ünmüyorum. Prodüksyon, oyuncular, ba?ar?l? bir sinematografi, epik bir melodram atmosferi, k?saca ka??t üzerinde her ?ey yerli yerinde. Fakat uzunca bir pembe dizi tad? alman?z da oldukça mümkün.

Yazma s?k?nt?s? ve ayn? zamanda sevgi eksikli?i çeken bir yazar olan Solo (Giovanni Ribisi), psikolo?unun uyar?s?yla bir köpek al?r. Ba?larda anla?amasa da, sonradan köpe?e ba?lan?r. Bir köpek sahibi olman?n getirece?i sorumluluk, sevgi, ba?l?l?k kavramlar?n? hayata uygulama fikirlerinden hareketle, fikir olarak fena say?lmayacak bir hareket noktas? olan, lakin basbaya?? çaps?z bir film. Orada burada ba??ms?z film demi?ler kendisine. Bence ba??ms?z filmlere düpedüz hakaret etmi?ler. Kokain triplerinden f?rlama gibi duran birtak?m diyaloglar/sloganlar üretmeye u?ra?m??, minik skeçler ?eklinde tasarlad??? s?radan sahneleri uç uca ekleyip 90 dakikay? tamamlam??. Bunu kim yapm??? Usta aktör James Caan’?n o?lu Scott Caan.. ?stanbul Festivali'nde de Genç Ustalar bölümünde yer almas? kan?mca resmen bir gaf! Komik olman?n 1 km yan?ndan bile geçmeyen, dramatik olman?n 1 metre yan?na bile yana?amayan, varl??? anlams?z ve gereksiz karakterlerin s?ra s?ra dizildi?i, zay?fl?ktan kemikleri say?lan bir film. Scott Caan’?n ve hatta Ocean’s serisindeki partneri Casey Affleck’in b?rak?n karizmay?, oyunculu?u, yazarl???, yönetmenli?i, foto?raf çekmesi/çektirmesi bile sak?ncal? bana göre.. Baba veya a?abey torpiliyle filmlerde görünmek veya kamera tutmak yerine, baba ve a?abey paras?yla bar, restoran, butik falan açsalar daha hay?rl? olacak sanki.. Bu filme sonuna kadar tahammül etmemin yegane sebebi, ba??ms?zl??a uygun kendine has bir tarz? oldu?una inand???m Giovanni Ribisi’nin bulunmas?yd?. Zaten bence filmin tek pozitif yönü de oydu. O da muhtemelen arkada?? Scott’? k?rmamak için bu filmde oynam??t?r. Ama yetenekli Ribisi’nin yerinde olsam, kariyerime böyle bir film sokaca??ma tavu?u güzelce k?zart?r öyle yerdim.

Rock y?ld?z? olabilme hayalleriyle Yunanistan’a gelen Eduart, küçük h?rs?zl?klarla geçimini sa?lamaya çal??an bir genç. Yolsuz kal?nca, evinde kald??? çocukluk arkada??n?n tavsiyesiyle bir gay barda ya?l? bir adam? para kar??l??? memnun etmeye karar veriyor. Ancak adam ertesi sabah feci bir cinayete kurban gitmi? olarak bulunuyor. Cinayetten Eduart’? sorumlu tutan arkada?? onu evden kovunca memleketi Arnavutluk’a dönüyor. Ancak orada da, evden ayr?l?rken annesinin paras?n? yürüttü?ünden haberdar olan babas? taraf?ndan polise ihbar edilince hapishane kli?eleri ba?l?yor. Kimi yerlerde ortaokul müsamerelerini and?ran amatör bir oyunculuk, anlatacak fazla bir ?eyi olmad??? gibi, olan? da durmadan da??tan bir acemilik (da??tacak fazla bir ?eyi olmad??? halde da??tabilen filmler çok azd?r!) ve kendine ba?rol olarak seçti?i Eshref Durmishi isimli gencin oyunculuktan bihaber halleriyle Eduart’?, çok s?k?c?, kötü, ruhsuz buldum. Fedakar bir anne, fedakar bir k?zkarde?, zalim bir baba, b?rak?n fla? olmay?, varl??? bile anla??lmayan çocukluk an?lar?na yap?lan geri dönü?ler gibi basit numaralar? bile koz haline getiremeyen bir acizlik. Dikkat çekmek için kondu?unu bas bas ba??ran bir tecavüz bölümü, ?a??rtt???n? sanan bir flashback final, etrafa ?a?k?n bak??lar atman?za sebep olacak tuhaf bir vurulma sahnesi de o acizli?in uzant?lar?ndan. Hapishane doktoru rolünde usta Alman aktör André Hennicke’yi bu filmde görmek, amatör bir tak?m?n sahaya sürdü?ü profesyonel gibi tuhaf geldi bana. Selanik Film Festivali’nde ne kadar adayl?k varsa hepsinden ödül alm?? bu film, Yunanistan’? temsilen Oscar aday aday? bile olmu?. Hani Yunanistan Oscar ödüllerini protesto amaçl? bu filmi yolluyor deseler tamam, fakat kesin olan bir ?ey var: Selanik jürisi kadar sinemadan anlam?yorum.

Gerçek bir olaya dayanan filmde Wall Street Journal muhabiri olan Daniel Pearl, Pakistan'da görev yaparken terörist bir örgüt taraf?ndan kaç?r?l?r. Serbest b?rak?lmas?na dair yap?lan tüm ça?r?lara ra?men öldürülünce gazeteci e?i Mariane Pearl, kendisine yard?mc? olan gizli servis çal??anlar?yla birlikte kocas?n?n ölümünün ard?ndaki s?r perdesini kald?rmaya çal???r. Road To Guantanamo'daki belgesele yak?n tarz?n? bu filmle de devam ettiren Micheal Winterbottom, özellikle son dönem yükselen dokümantere yak?n politik gerilim türünün ba?ar?l? örneklerinden olan Road To Guantanamo, Syriana ekolüne yak?n duran, ancak bu filmlerin birkaç f?r?n ekmek daha yemesi gereken a?amas?nda bulunan bir film çekmi?. Brad Pitt'in orta?? oldu?u Plan B ?irketi taraf?ndan çekilen filmde Mariene Pearl'ü canland?ran Angelina Jolie, film boyunca neredeyse permal? saçlar?m bozulmas?n der gibi sal?n?yor adeta. Sadece finalin duygusall??? esnas?nda yetene?ini biraz sergiler gibi olsa da, filmin geneli için çok s?radan bir performans diye dü?ünüyorum. Zaman zaman s?k?c? da gelse, gerek Winterbottom'un estetik yakla??m?, gerekse yak?n tarihin sars?c? bir trajedisini yak?n plana alan gerçekçi anlat?m?yla A Mighty Heart, özellikle "based on true events" merakl?lar?na tavsiye edilir.

Amy'nin üniversite y?llar?ndan kalma çok acayip bir s?rr? var. Birisine anlatmak için can at?yor. Ama bu öyle herkese anlat?lacak türden yenir yutulur bir?ey de?il. Onunki sadece anlat?p hafiflemek.. Erkek arkada?? John'u muhafazakar ailesi ile tan??t?rmaya götürdü?ü bir gece bu s?rr? ona söyleyince, üstüne üstlük bu s?rr?, hep Amy'nin ba?ar?s?n?n gölgesinde kalm?? olan uyu?turucu ba??ml?s? erkek karde?i tesadüfen duyup, huzurlu bir sabah kahvalt?s?nda if?a edince Amy'nin hayat? cehenneme dönüyor. Ne yönetmeni, ne oyuncular? tan?nm?? olan, bir ödülü bile olmayan, ama hele de ?u s?ralarda romantik komedi diye bir türün var oldu?unu hat?rlatan -s?rr?na ra?men- çok sevimli bir film. Merak etmeyin, o s?r zaten filmin ilk cümlesinde belirtiliyor. Tamam? a?k ve dürüstlük ili?kisi üzerine bir güzelleme olan Sleeping Dogs Lie (di?er ad? Stay - o da niyeyse!) uzun zamand?r izledi?im en iyi romantik komediydi diyebilirim. Kusurlar? vard?r muhakkak, fakat nedense hiçbiri gözüme batmad?. Üstelik baz? anlar yalan söylemenin hayati önemini savunan edepsiz mesaj?na da bay?ld?m.

Tad?nda b?rakmak, birgün dönüp tekrar tatmak isteyece?imiz ?eyden yine ayn? tad? almam?z demekse, tad?na doyulmaz bir duygu olsa gerek. Tad?nda b?rakma mevzuna Hollywood'un beyninin bir k?sm?na (daha dürüst ve yarat?c? k?s?mlar? tenzih ederek) hiç kafa yormamas?na bu saatten sonra ?a??racak halimiz yok. Zira tad?n? ç?karmak ile b.kunu ç?karmak aras?ndaki ay?r?m? yapamayacak kadar gerizekal? bir anlay??tan bahsediyoruz. Ocean's 11 diye güzel de bir remake yapm??s?n, daha bunda 12, 13 diye neden ?srar edersin ki? Steven Soderbergh'in sinema ki?ili?inden ödünler verip cebini dolduruyor olmas?n?, "biz çok iyi dostuz, hep beraber e?leniyoruz" mant???na büründürmesi kadar sahtekarca bir tav?ra ?ahsen karn?m tok. Buna ra?men 13'ü de izledim. Soderbergh bu sefer suç ortaklar? aras?na Al Pacino'yu da eklemi?. Zaten o da böyle bir filme tencere-kapak uyumu sa?lamakta sorun ya?amam?? ki, makyajdan yüzü gözü, mimi?i gözükmeyen bir Pacino izleme ?ans?n? bize bah?etmi?. B s?n?f? filmlerin bile art?k dönüp bakmad??? türden bir intikam temas?n? karma??k ve mant?ks?z soygun detaylar?yla süsleyip gi?e canavarlar?na sunan bo?a masraf bir film i?te.. Uykum gelmese sabaha kadar giydiririm, ama de?mez. Soderbergh'in yönetmen olarak sadece Out Of Sight'?n? ve bir de prodüktör taraf?n? çok severim. Gerisinin bana hiçbir?ey ifade etmedi?ini gururla söylememi sa?layan bir film Ocean's 13.. 14'de gelir yak?nda. Birisi de ç?k?p, dünyay? bu seriden kurtarmaya soyunmu? bir süper kahraman yaratsa ne güzel izlenir hani.

?tiraf edeyim, hiç bu filmin havas?nda de?ildim. Ama art?k aradan ç?karma vakti geldi diyerek biraz ite kaka bir seyir oldu. Tabi hal böyle olunca hiç be?enmedim. Fakat acaba farkl? bir yer, zaman ve ruh haliyle izlesem nas?l olurdu diye dü?ününce de de?i?en bir?ey olmayaca?? kanaatine vard?m. Bir kere bence filmin en birinci amac? zalimce klostrofobi yaratmak olmal?yd?. Hatta böyle bir film, nefes alacak f?rsat bile tan?madan bizi bulundu?umuz odaya kilitlemeliydi. Ama o ne yapt?, zavall? Cusack'? duvardan duvara vurdu, darg?n babas?yla avantadan bir yüzle?tirme ya?att?, kar?? pencere sahnesi haricinde yarat?c?l?ktan yoksun halüsinasyon bilmem nelerine sard?rd?. Güya izleyiciyi ters kö?eye yat?ran alternatif bir finalle de perdeyi kapatt?. Cusack ile hiç sorunum yok, tam tersi kendisini çok severim. Ald??? her ba?rolün alt?ndan rahatl?kla kalkan kat?ks?z bir oyuncu. Burada da alt?ndan kalk?yor. Ama böylesi bir filmin alt?na girerken görmek istemezdim kendisini. Samuel L. Jackson'u da zaten burada oldu?u gibi geçerken u?rad??? filmlerden ziyade, ?öyle adam gibi ba?rollerde daha çok seviyorum. ?sveçli Mikael Håfström ?ahsiyetinin 2. Hollywood seferi yine milyonlarca özelliksiz filmin aras?nda yerini alacak. Akl?ma o güzelim Ondskan geliyor, iyice deli oluyorum! Baz? bülbülleri alt?n kafese koyuyorsun da ne oluyor?

Meninas, çocuk anne diye tabir edilen 13 ya? ve üzeri k?zlar?n, muhtemelen bu kavram?n kayna?? olan Brezilya varo?lar?nda filme al?nan dram? üzerine 70 dakikal?k bir belgesel. Ak?l almaz hayatlar?n ya?and??? bu varo?lara bu kez çocuk ya?ta hamile kalan k?zlar yönünden bakan, bu k?zlardan üç dört tanesini numune alarak onlar?n hikayelerini do?umlar?na kadar belgelemeye çal??an film, gerçekli?i ile tüyleri diken diken ediyor. Bir baltaya sap olamam??, oraya buraya tohum saçan cahil serserilerin kurban? olmu? bu cahil k?zlar?n dram?na numunelerle olsa da dikkat çeken bir film olmu?.. Do?uraca?? bebekleri oyuncak sanan, do?urduktan sonra da pi?manl?klar? her yerlerinden okunan bu k?zlar, hatta ayn? gençten hamile kalan ana-k?z gibi sapk?nl??? bile normallemi? anne adaylar? art?k ahlak, sorumluluk, inanç, güven ve daha nice insani kavram?n u?ramad??? bu varo?lar?n tek kurban? de?il elbette. Fakat çok çarp?c? olsa da, sadece gerçekleri filme alarak iyi belgesel çekmi? olmuyorsunuz. ??in teknik k?sm? çok da??n?k. City Of God ba?yap?t? bile bir senaryo olmas?na ra?men bundan çok daha iyi bir belgesel asl?nda. City Of God mertebesinde bir yap?m bekledi?im komikli?inden de?il, Meninas'?n çok yetersiz bir belgesel altyap?s? oldu?undan bahsetmekteyim. Bir anlat?c?, istatistiki baz? bilgiler, uzman görü?ü olmadan da çok iyi belgeseller çekiliyor pekala. Ama böylesi bir konu için fazla ba??bo? geldi bana.

Kötü adamlar taraf?ndan kovalanan hamile bir kad?na yard?m eden Smith adl? gizemli bir adam, kad?n do?um yap?p öldükten sonra, bu bebe?i öldürmek için Hertz isimli zeki bir adam?n emrindeki tetikçi ordusu yüzünden bebe?i yan?na al?r. Yan?na DQ ad?ndaki fahi?eyi de alan Smith, pe?indeki bu gözü dönmü? kötü adamlarla mücadele ederken bir yandan da bebe?in neden bu kadar önemli oldu?unu ara?t?rmaya çal???r. Hamile bir kad?ndan, uyan?k bir senatöre kadar uzanan komplo, macera, aksiyon, tansiyon filmi Shoot 'Em Up.. Bozuk para gibi adam harcayan, havuç ba??ml?s? Smith rolünde, sanki James Bond olamaman?n ac?s?n? ç?kar?rcas?na kendini aksiyona veren jinekolog insan Clive Owen var. Zira t?pk? Children Of Men'de oldu?u gibi burada da tek ba??na bir kad?n? do?urtuyor Owen.. Kendisine gayet yak??an süper kahraman kimli?i, Bruce Willis gibilerinin ya?lanmaya ba?lad??? ?u dönemlerde daha da üzerine yap??acak gibi görünmekte. Güzelli?i dillere destan Monica Bellucci'nin Amerikan filmlerindeki makus talihinden kaçamayan "chick" rolü yan?nda, kötü adamlar?n ba?? Hertz olarak arz? endam eden Paul Giamatti, çok az aktöre nasip olan, birbirine z?t rollere adapte olma yan?nda izleyeni de adapte etme ba?ar?s?n? ve ustal???n? yine konu?turmakta. Bir film için bu üçlü zaten yeterince çekici. Sayd???m?z görevler için hepsi de biçilmi? kaftan. Film olarak ise, deli gibi mühimmat harcayan aksiyon yap?mlar?ndan ho?lananlar için çöpsüz üzüm denebilir. Meselesini götürüp bir senatöre dayayan olay örgüsü de çok fazla s?r?tm?yor. Absürd bir anlay??la kendini ciddiye almak isteyen yap?s? gere?i ortaya ilginç sahneler de ç?karm??. Havuçla adam öldürme, merdiven bo?lu?u, atl? kar?nca, sevi?me, silah fabrikas?, para?ütle atlama sahneleri bu anlay???n "sald?m çay?ra, mevlam kay?ra" ürünleri.. Abur cubur tüketimine ivme kazand?ran bu tür yap?mlardan yak?n zamanda piyasada olan Crank'i seven, Shoot 'Em Up'? %100 sever. Kendi türü içinde amac?na ula?m?? bir seyirlik. Fazlas?n? arayanlar yanl?? yerde aram?? olurlar.

Avustralyal? ünlü suçlu "Kasap" Mark Read'in hayat hikayesinden kesitlerle yazd??? 9 kitaptan birinden uyarlanan film birbirinden ilginç sahneler bar?nd?ran, ama son derece da??n?k ve so?uk bir yap?da. Neredeyse hiç dramatik an? bulunmayan, zaten öyle bir beklenti içinde izlemedi?im Chopper'? film olarak hiç be?enmedim. En iyi dostunu kurtarmak için bir hakimi kaç?rd?ktan sonra hapse dü?en, ama hapiste çete reisi bir mahkumu de?tikten ve cezas?n? çektikten sonra d??ar?da kendini bir komplo içinde bulan Chopper Read'in bir best-seller yazar olu?una uzanan hikayesi aras?nda sadece i?ledi?i kritik suçlardan derlenmi? bir film niteli?inde. Ama ba?roldeki, yak???kl? bir Hollywood jönü olmadan önceki haliyle Avustralyal? oyuncu Eric Bana'y? görmek için bile izlenmesi gereken bir film. Bu harika performansa ula?mak için Bana, gerçek Kasap ile bir kaç gün bile geçirmi?. ?u s?ralar ikinci filmi The Assassination Of Jesse James By The Coward Robert Ford ile modern bir western ba?yap?t?na (evet, aynen öyle) imza atm?? olan yönetmen Andrew Dominik'in bu filmden 7 y?l önceki ilk filmi Chopper.. Ke?ke ara s?ra filmde koklat?lan cahil yazar, ex-kasap Mark Read'in mizahi anlat?m?ndan daha fazla yararlan?lsaym??. Gerçi bu anlat?m? kitaplar?nda çok fazla benimsiyor mu onu da bilemiyorum. Ola?anüstü bir Eric Bana d???nda pek bir numaras?n? çeviremedi?im, yine de izlemekle vakit kaybetmi? olunmayacak bir film.

Alman as?ll? Amerikal? sava? pilotu Dieter Dengler’in Vietnam sava??nda ilk kez görev ald??? gizli bir operasyon s?ras?nda uça??n? Laos’da dü?ürmesi ve Vietkong'lara ba?l? bir grup Vietnam çetesinin eline geçmesi üzerine, gerçek bir olaydan uyarlanan filmin yönetmeni usta Alman sinemac? Werner Herzog.. Dengler esir al?n?p, ikisi Amerikal? 5 mahkumun daha bulundu?u küçük bir esir kamp?na götürülüyor. Herzog, Dengler’in liderli?indeki mahkumlar?n kaç?? planlar?n?, kampta ya?anan gerilimli günleri ve s?ra d??? bir kurtulu? öyküsünü, yersiz gösteri?ten uzak bir dille iki saate ba?ar?yla s??d?r?yor. Ço?u Herzog filminde dikkat çeken en önemli unsur olan do?a görüntülerini yine çok çarp?c? bir görüntü esteti?iyle perdeye aktaran yönetmen, unutulmaz bir film yerine, birtak?m kal?plara ba?l? kalmas?na ra?men i?inin ehli bir gerilim/macera çekmeyi tercih etmi?. Yoksa ba?ka ellerde unutulmaz olmaya oynayan bir gi?e canavar? da ç?kabilirdi. O zaman da bolca demin sözünü etti?im yersiz gösteri?e ba?vurmay? seçen bir gereksizli?e bo?ulurduk herhalde. Fakat bu haliyle de Rescue Dawn gerçek anlamda iyi bir film. Tabi filmde izledi?imiz baz? çok enteresan olay?n gerçekten ya?an?p ya?anmad???n? bilemiyoruz. Biraz abart?lm?? hissi uyand?rsa da, tarihte buna benzer pekçok ilginç hikayenin gerçekten de ya?anm?? olabilece?inin örneklerine rastlan?yor. Yine de benim film ile ilgili kafa yordu?um k?s?m, anlat?lanlar?n gerçekten ya?an?p ya?anmad???ndan ziyade, Herzog’un bunlar? nas?l anlatt???yd?, ki o noktada gayet tatmin oldu?umu hissediyorum. Dengler’i canland?ran Christian Bale, yine çok zorlu bir fiziksel testten ba?ar?yla geçerek ç?tas?n? koruyor. Di?er rollerde ise daha çok komedi a??rl?kl? bir kariyere sahip Steve Zahn ile, özellikle Million Dolar Hotel’deki oyununu takdir etti?im Jeremy Davies bulunmakta. Etkileyici bir hayatta kalma serüveni.

Audrey (Halle Berry) ve Steven (David Duchovny) evli ve iki adet afro saçl? çocuk sahibi mutlu bir çifttir. Steven, uyu?turucu ile ba?? dertte olan dostu Jerry’yi (Benicio Del Toro) s?k s?k görmekte, onunla vakit geçirmektedir. Bu durumdan ho?lanmayan, hatta Jerry’den nefret eden Audrey ile Steven aras?nda zaman zaman ufak tart??malar ya?anmaktad?r. Steven bir ak?am vakti sokakta tart??an bir çiftin aras?na girmek suretiyle hayat?ndan olunca, iki çocu?uyla dul kalan Audrey, kocas?n?n en iyi dostu olan Jerry’ye kendi evlerinde kalmas? teklifinde bulunur. Geçmi?in gölgesinde yeni bir hayat ba?lar. En son Oscar aday? olmu? After The Wedding filminin yönetmi? olan, Dogma ekolüne mensup Susanne Bier’in Amerika transferinin ilk meyvesi, fena say?lmayacak konusuna ra?men da??n?k, hatta özensiz. Be?endi?imiz Dogma kameras?n?n o serseri may?n misali hareketlili?i, biraz da kurgu disiplinsizli?i (veya beceriksizli?i) yüzünden bir Amerikan filmine hiç uymam?? sanki. Baz? senaryo ve yönetimlerin 10 dakikada tereya??ndan k?l çeker ustal?ktaki flashback geçi?lerle halledece?i i?i 40 dakikada zar zor bitirirseniz, geri kalan k?s?mlarda oraya buraya çarpmaktan kurtulamayabilirsiniz. Tel tel döküldü?ünü dü?ündü?üm basitlik ve saçmal?klarla dolu senaryo bir yana, özellikle Oscar ödüllü iki oyuncunun kar??l?kl? sahnelerinin bu kadar ruhsuz olabilece?ini tahmin etmezdim. Asl?nda fena da oynamam??lar. Lakin ikili sahnelerinde bekledi?im elektri?i ?ahsen alamad?m. Bunda o sahnelerin kötü yaz?lm?? olmas?n?n pay? büyük. Filmde baz? bölümlerin ciddi sorunlar? vard?. Mesela Jerry’nin asl?nda bir avukat oldu?u, kom?ular? olan Howard’?n gaz?yla mortgage brokerl??? s?nav? için ders çal??maya ba?lamas? (ki ?brahim Tatl?ses’in t?p fakültesi ö?rencisi oldu?u bir filmindeki ders çal??ma samimiyetinden pek farkl? de?ildi), Audrey’in Jerry’yi uyu?turucu bata??ndan kurtard??? bölüm, Jerry gibi bir cankiyi herkesin sorgusuz sualsiz ba?r?na basmas? ve dahas?.. Ama filmin sonlar?na do?ru genel olarak seyirciyi a?latmay? seven bir yönetmen olan Bier’in saz? eline almas?yla, topluca yenilen ak?am yeme?i sahnesi, ard?ndan Halle Berry’nin a?lama nöbeti (üstelik o me?hur Oscar konu?mas?ndan daha inand?r?c? biçimde) ve finale kadar olan filmin geri kalan? biraz toparland?. Ama bence bu durum, Things We Lost In The Fire’?n birçok yönden ?skalanm?? bir film oldu?u gerçe?ini de?i?tirmiyor.

Tecavüze u?ramas?n?n ard?ndan töreler gere?i ölmesi gereken Meryem kendini öldürmeyince i?, askerden dönen akrabas? Cemal’e kal?r. Cemal de Meryem’i öldüremeyince Marmaris’e kadar uzanan bir kaç?? ba?lar. Orada da ?stanbul’daki i?-e?-arkada? çevresinden, entellektüel atmosferden bunalm?? üniversite profesörü ?rfan ile yollar? kesi?ir. Zülfü Livaneli’nin roman?ndan Abdullah O?uz’un çekti?i Mutluluk, sahiden roman gibi bir film. Töre sorunu etraf?nda geli?en, ama didaktik ukalal?klar? olmayan, i?in sosyal yönü kadar, üstelik belki de ondan daha fazla sinema esteti?ine önem veren bir film olmu?. Hatta biraz da cesaretle epik bir Türk filmi ç?km?? ortaya diyebilirim. Çok güzel resimler çekti?i gibi, son y?llarda bir Türk filminde görmekten gurur duyabilece?imiz nefis sekanslar? da bünyesinde bar?nd?r?yor. ?zleyenler hangi sahneleri kastetti?imi anlayacakt?r. Ama Talat Bulut’un canland?rd??? profesör ?rfan karakterinin, filmde kendisine biçilmi?, ama üzerine bol gelmi? olan, hayata ve onun çirkinliklerine vak?f bilge pozisyonundaki eksiklikler filmde ar?za ç?kar?yor. Yabanc? filmlerde bu tip mevkilerin oyuncusu olarak genellikle Anthony Hopkins’in seçildi?ini söylersem demek istedi?im biraz anla??labilir. Ama yanl?? olmas?n. Sorun Talat Bulut’un oyunculu?unda de?il, ?rfan karakterinde ve onun i?leni?inde. Zaten oyunculuk yönünden mükemmel bir Murat Han yan?nda, yüzünü TV’de eskitmekte olmas?na ra?men Meryem’in safl???n? gerek ?ive, gerek aktörlük aç?s?ndan çok iyi veren Özgü Namal’?n etkisi de aç?kça görülüyor. ?rfan olay? d???nda zaman zaman o güzel co?rafyan?n tad?n? bile zehir edebilen gerilim duygusuna fazlaca yüklenildi?ini (esas amaç bu da olabilir), baz? gereksiz bölümlerin süreyi ?i?irdi?ini dü?ünsem de, özellikle görüntü yönetimi ve Livaneli’den kaynaklanan müzik kullan?m? aç?s?ndan belki de hasret kald???m?z sa?laml?kta. Yine ?rfan’? katmazsak sonunu çok iyi ba?layan bir olgunlukta oldu?unu da söyleyebilmekten mutluyum.

Suç ayd?nlatmada uzman bir grup kurbanl?k insan toplulu?unun ak?llara ?erbet tuzaklardan olu?an bir bölgeye t?k??t?r?lmas?, orada kendileri için haz?rlanm?? bulmacalar? çözme üzerine ihtisas yapmalar? beklenir. Ama gelin görün ki bu zeka küpü insanlar?n kendilerinden çok daha zeki biri taraf?ndan feci derecede yarat?c? biçimlerde öldürülmeye ba?lamas? üzerine ilerleyen bir "katil kim" filmi. Üstelik bu katilin oraya toplanm?? bulunan Einstein'lar aras?ndan biri olma ihtimali de vard?r. Olaylar geli?ir.. Epey bir gecikmeyle de olsa izleme f?rsat? buldu?um, katilin kim oldu?unu tahmin etti?imden çok daha geç farketmemi sa?lay?p çaptan dü?tü?ümü yüzüme vuran bir film olarak kendisini takdir ettim. Katil bulma uzman? de?ilim ama bu türden filmler izlemi? ço?unluk da filmde bir noktaya kadar katilin iyi gizlendi?i fikrine kat?lacakt?r. Mant?k hatalar?, kli?eler, ?unlar bunlar bir yana, bünyeyi bulmacaya b?rakm?? bedenlere yakla??k 100 dakikan?n hakk?n? verebildi?i söylenebilir. Böyle filmlerde yönetmen, oyuncu, ???kç? vs. isimleri de o kadar mühim de?ildir asl?nda. "Katil kim" oyununu sevenler önden buyursun.

Mülayim bir insan olan Daniel’?n (Matthew Macfadyen), babas?n?n ölümünün ard?ndan tertipledi?i cenazeye gelen acayip akrabalar?n sakarl?klar?, New York’da ya?ayan ve kendisinden daha ünlü bir yazar olan erkek karde?i Rupert’in umursamazl?klar? ve tam da cenaze günü ortaya ç?k?p Daniel’e ?antaj yapan babas?n?n sürpriz! sevgilisi yüzünden ba?? derde giriyor. Ondan sonras? da kar???kl?klar ve saklanmaya çal???lan gerçeklerle daha da komikle?iyor. Tecrübeli ?ngiliz yönetmen Frank Oz yeni filmini, Amerikan komedilerine ara verip bu kez ülkesinde çekmi?. Dirty Rotten Scoundrels, In & Out, What About Bob?, Housesitter gibi komedilerini çok be?endi?im Oz, konusu ve a??rl?kl? olarak genç nesil ?ngiliz oyuncu kadrosunun ba?ar?l? oyunlar?yla yine iyi bir i? ç?karm??. Ama ba?lang?çtaki k?sa bölüm haricinde tamamen cenazede geçen film, mayas? gere?i sanki biraz daha komik olabilirmi? asl?nda. Oz’un yar? ya??ndaki Dean Craig’in senaryosu, ço?unlukla tiyatro oyunlar?ndan al??k?n oldu?umuz i?leri berbat etme, düzeltmeye çal??t?kça daha da batma ve bunun getirdi?i tela? atmosferini iyi yakal?yor. Birkaç sahne d???nda güldürmekten çok tebessüm ettiren, di?er Frank Oz filmlerine göre daha sakin ve iddias?z bir yap?da olan film, bu haliyle de çok sevimli.

1980'de, küçük ülke olan El Salvador'da bir iç sava? patlak verdi. Salvador ordusu ile bölgedeki köylüler aras?nda bir anla?mazl?k olarak ba?lad?. Çok geçmeden köylüler örgütlenip FMLN olarak bilinen gerilla ordusu halini ald?. Bu anla?mazl?k 12 y?l sürecek vah?i bir iç sava?a kadar uzand?. Cuscatanzingo gerillalarla ordu aras?nda k?s?l? kalan son köylerden biriydi. Bu hikaye burada ya?anm??t?r.

Bu cümlelerle aç?lan film, [b]“?ç sava? ard?nda 75,000'den fazla ölü ve 1 milyon civar?nda mülteci b?rakarak sürdü. Amerika Birle?ik Devletleri Salvador ordusunu e?itmek amac?yla askeri kuvvet ve bir milyar dolar askeri yard?m gönderdi. Bugün dünya çap?nda 40'tan fazla ülkede 300,000'den fazla çocuk ordularda silah alt?nda” cümleleriyle sonlan?yor. Meksikal? yönetmen Luis Mandoki’nin çekti?i Voces inocentes, 80’ler El Salvador’unun çalkant?l? atmosferine dul bir annenin üç çocu?undan biri olan 12 ya??ndaki Chava’n?n merce?inden bakan sa?lam bir dram. Hem uzak bir co?rafyan?n bir dönem içine dü?tü?ü kaos ortam?n? çok iyi sunmu?, hem de Chava rolüyle izledi?imiz küçük Carlos Padilla ile annesi Kella rolündeki ?ili’li güzel oyuncu Leonor Varela’n?n son derece ba?ar?l? oyunlar?yla taçland?r?lm?? bir film. Yer yer tebessüm ettirse de, içinde saklad??? trajediyi hep su yüzünde tutan, özellikle o dönemde çocuklara yönelik ordu politikalar?n? if?a eden cesur bir yap?m. Senaryoyu yazan Oscar Orlando Torres’in kendi çocuklu?undan esinlendi?i söylenen filmde i?lenen kusursuz anne-o?ul ili?kisinin dramatizasyonu kadar, Chava’n?n masum a?k? için de ayn? özen gösterilseymi? daha iyi olacakm?? sanki. Asl?nda gösterilmi? denebilir. Sadece o ya?lara biraz büyük gelen bir anlat?m olmu? hepsi bu. Yoksa filmin bütününe etki eden bir olumsuzluk kesinlikle yok. Yürekleri burkan sahnelerle dolu bu çarp?c? film, t?pk? Afrika gibi y?llar boyu ac?larla yo?rulmu?, diktatörlerle, gerillalarla, orduyla, isyanlarla çevrelenmi? sivil ya?amlar?n mesken tuttu?u Orta ve Güney Amerika’n?n a??tlar?ndan biri.

?ngiltere'de 1933'te ba?layan cellatl?k kariyerini kapsayan 22 y?l boyunca tam 608 ki?iyi idam eden Albert Pierrepoint'in bu dönemini anlatan The Last Hangman, TV yönetmeni Adrian Shergold'un çekti?i, yine TV filmlerinden hallice bir dram. Bu tüyler ürperten mesle?i tam bir disiplin içerisinde so?ukkanl?l?kla yerine getiren Pierrepoint, a?k cinayetleri i?leyenlerden, Yahudi katliam?nda fiilen görev alm?? nazilere kadar yüzlerce insan?n hayat?na son vermi? bir memur. Hiçbir ?ekilde idam mahkumlar?n? kafas?nda sorgulam?yor/sorgulatm?yor. Ne bu mahkumlar, ne de mesle?i hakk?nda hiçkimse ile konu?muyor/konu?turmuyor. Ancak öldürdü?ü insanlar?n, ölüp kabahatlerinin bedellerini ödemi? olduklar?ndan dolay? art?k masum olduklar?n? savunarak onlara sayg? duyuyor. Bu yüzden, ne kadar suçlu olursa olsunlar o ölü bedenleri kimseye ezdirmiyor. Yeri geldi?inde e?leniyor, ?ark? söylüyor, içiyor, gülüyor. K?saca her haliyle normal bir insan. Ülkenin bir numaral? infazc?s? olduktan sonra ünlenmeye ba?lay?nca, uzunca bir süre sadece "i?" olarak gördü?ü cellatl?k üzerine daha derinlemesine dü?ünme f?rsat? buluyor. Baz? sivil toplumlar?n idam cezas?n?n kald?r?lmas? yönündeki protestolar?n?n hedefi haline gelmesinin ve gerçekle?tirmek zorunda kalaca?? çok trajik bir idam?n ard?ndan iyice ipleri kopar?yor. ?lk ve belki de en yetkili a??zdan idam?n tarifini de yap?yor. Art?k gerisi bizim o tarifi olumlu veya olumsuz aç?dan yorumlamam?za kal?yor. Tarih da?arc???m?zda yer almayan ilginç bir ki?ili?i daha bizlere tan?tan bir film olmas? itibariyle önemli say?labilecek The Last Hangman, elindeki malzemeyi gayet güzel sunan bir film. Özellikle Pierrepoint'i canland?ran ?ngiliz oyuncu Timothy Spall'?n göz dolduran profesyonel yorumu için bile görülmeye de?er. 7/10

?kinci Dünya Sava?? s?ras?nda yakalanan usta Yahudi kalpazan Salomon Sorowitsch, Bernhard toplama kamp?na götürülür. Orada üst düzey SS subay? olan Herzog’un organize etti?i, çe?itli bask?, matbaa ve kopya ustalar?ndan olu?an esir Yahudiler bir araya getirilmi?tir. Gizli bir görev için toplanan bu ekip, tarihte Bernhard Operasyonu olarak bilinen ekonomik sabotaj? gerçekle?tirmek için dönemin teknolojisi kullan?larak çal??t?r?lmaya ba?lan?r. Amaç, ?ngiltere ve Amerika ekonomisini sahte dolar ve sterlinlerle çökertmektir. Bu sahte para operasyonu devlet imkanlar?yla yap?lmaktad?r. Bu yüzden sahte paralar? gerçeklerinden ay?rt etmek çok güç, hatta Sorowitsch‘in sterlin ba?ar?s?nda oldu?u gibi imkans?zd?r. Gerçek olaylara dayal? bu hikayeden çekilen film, hem bu operasyonun detaylar?n?, hem de toplama kamplar?n?n insani dram?n? beraber götürmeyi gayet iyi beceren bir film görünümünde. Üstelik benzer filmlerin sahip oldu?u sertli?e de sahip. Zaten operasyonun yaratt??? yakalanma ve ba?ar?s?z olma korkusu, soyk?r?m zulmü ile bir araya gelince gerilim hep taze tutulmu?. Sorowitsch’i canland?ran Karl Markovics ve esir dü?meden önce i?i “gerçekleri ço?altmak” olan idealist matbaac? Burger rolüyle genç Alman aktör August Diehl gayet iyiler. Film ayn? zamanda Avusturya’n?n Oscar aday aday? seçildi. Çok fazla iddial? görünmeyen yap?s?na ra?men gücünü bu mütavazilikten alan filmlerden biri. Nazi Almanya’s?n?n birçok entrikas?ndan birini daha mercek alt?na alan eli yüzü düzgün bir yap?m olmas? bak?m?ndan görülmeli.

Patriot adl? uzay meki?i dünyaya dönerken patlar ve meki?in parçalar?na bula?m?? bir madde Amerika’n?n üzerine ya?ar. Bu maddeyle ilk temas edenler uyuyup uyand?ktan sonra de?i?meye, tuhaf hareketler sergilemeye ba?larlar. Bo?and?ktan sonra o?lu Oliver ile ya?amaya ba?layan psikiyatr Carol Bennell (Nicole Kidman) ise etraf?nda gördü?ü insanlar?n garip davran??lar?ndan ters giden bir ?eyler döndü?ünü hisseder. Virüs yay?ld?kça ülke çap?nda bir a??lama ba?lar. Ama bu a?lama i?lemini yapanlar asl?nda virüsü yaymakta olan de?i?enlerdir. Carol’un eskiden geçirdi?i bir hastal?k yüzünden virüsten etkilemeyen o?lu Oliver, virüsü kapm?? olan ve yaymaya çal??an eski kocas? Tucker’?n elindedir. Carol, yak?n dostu Ben’in (Daniel Craig) de yard?m?yla o?lunu bulmaya çal???r. Özetten de anla??laca?? gibi bilim kurgu, macera, dram, gizem türlerini usülüne uygun ?ekilde bir araya getirmi?, bu sayede sürükleyen bir tempo yakalam?? bir film. Jack Finney'in The Body Snatchers isimli roman?ndan uyarlanan senaryosu “iyi-kötü insan?z, gerisi önemli de?il” mesaj?n? benimsemi?. Hele de sava?lar?n, ?iddetin, vah?etin olmad??? bir dünya hayal etmenin, insanlar?n insan olmay? b?rakt?klar? bir dünya hayal etmekle ayn? ?ey oldu?u dü?üncesi gerçekten damara bas?yor. Ama bu dü?üncenin kafalarda yaratt??? k?lç?klar? ay?klamak yerine aksiyona, kli?e korkutma numaralar?na ve “o?lum olmadan asla” dram?na yelken açmay? tercih ediyor. Aç??? ise de?i?im sonras? TV’deki haber bültenleri, kar???k bilimsel aç?klamalar ve kar?? taraf?n fazla tatmin etmeyen eylem gerekçelerini aç?k ettikleri bölümlerle kapatmaya u?ra??yor. Üstelik Bush’un Chavez ile kucakla?mas?na, Pakistan ve Hindistan aras? bar??a, Amerika’n?n Irak’tan çekilmesine, Kuzey ve Güney Kore’nin anla?mas?na ve daha pekçok hay?rl? olaya sebep olan virüsün yaratt??? bar?? ve huzur ortam? ile tüm bunlar?n gerçek niyetinin ne oldu?u konusunun alt? çok bo? kalm??. Der Untergang ve Das Experiment gibi iki ?ahane filme imza atm?? Alman yönetmen Oliver Hirschbiegel’in ilk Hollywood denemesi de daha önce benzerlerine rastlad???m?z üzere orta karar bir gi?e yap?m? ile nihayetleniyor.

Simon Boyes ve Adam Mason ikilisinin ya?anm?? bir olaydan uyarlay?p yönettikleri ?ngiliz yap?m? Broken, k?z? Jennifer’? gece uyuttuktan sonra gözlerini ormanda açan Hope ismindeki kad?n?n çekti?i çileleri anlat?yor. Hope, k?z?yla birlikte bir psikopat taraf?ndan kaç?r?l?yor ve bir tak?m eziyetlerden sonra adam taraf?ndan onun kölesi gibi ya?amaya zorlan?yor. Bu uzun süre zarf?nda k?z?n? hiç göremeyen Hope, kendisini kaç?ran adamdan da k?z?yla ilgili bir ?ey ö?renemiyor. Kaçma giri?imleri, hapsedildi?i orman?n ürkütücü rutini derken zaman su gibi ak?yor. Baz? yönleriyle çok be?endi?im Wolf Creek’i an?msatan film, gerilim yüklü süresini etkileyici görüntüler ve çarp?c? ?iddet sahneleriyle donat?yor. Tabi ?u kar?ndan jilet ç?karma, ayak k?rma, dil kesme gibi sahneler içinde deli gibi mant?ksal çözümler arama e?iliminde olanlar için burun k?v?rma vesilesi olabilir. Ama bu tip ba??ms?z etiketli gerilimleri seven biri olarak en ba?ta “gerilim dedi?in rahats?z etmeli” dü?üncesindeki sinema severlere mutlaka tavsiye edece?im bir film. Gayet ak?c? ve hep ayakta tuttu?u merak duygusunu filmden sonra bile muhafaza eden bir yap?da. Hafiften B tipi bir atmosfer soluman?z da olas?. Ba??ms?zl?k derseniz sap?na kadar. Olmazsa olmaz sürpriz final ise gerçekten ç?lg?n bir final. Broken kenarda k?y?da kalm?? küçük bir gerilim. Fakat etkisi o kadar küçük mü tart???l?r. Her zevke de hitap etmeyebilir. Mesela Wolf Creek’den nefret eden milyonlar aras?ndaysan?z hiç ili?meseniz de olur...

Boston’da geçen filme, küçük Amanda’n?n kaç?r?lmas?n?n üçüncü gününde dahil oluyoruz. (Boston grubunun Amanda adl? epik ?ark?s? geliyor akl?ma!) Ba??na buyruk uyu?turucu ba??ml?s? anne Helene, medyay? ayakland?rarak k?z?n?n bulunmas?n? ulusal bir mesele haline getirmeyi ba?arm??, tüm polis te?kilat?n? seferber etmi?. Ama kay?p k?z?n teyzesi Bea ve onun kocas? Lionel, bununla yetinmeyerek iki özel dedektif/sevgili olan kahramanlar?m?z Patrick ve Angie ile de anla??yorlar. Ara?t?rma yol ald?kça ba?ka iki dedektif, Boston Polis Departman? ?efi, küçük çapta bir uyu?turucu mafyas?, bir pedofil ve ona yard?m ve yatakl?k eden tuhaf bir çiftin de olaya dahil olmas?yla içinden ç?k?lmas? güç olaylar zinciri birbirini izliyor. Dramatik altyap?s? sa?lam, sürprizlerle ve k?r?lma noktalar?yla rotas?n? iyi çizmi? bir film Gone Baby Gone... Mystic River’?n da yazar? olan Dennis Lehane roman?ndan, özellikle senaryo konusunda tecrübelenmi? Ben Affleck’in de katk?da bulundu?u uyarlama yine kendisinin yönetimiyle vücuda gelmi?. Çarp?c? oldu?u her halinden belli olan roman ziyan edilmemi?, temiz bir prodüksyon ve ölçülü kamera kullan?m?yla i?lem tamamlanm??. Morgan Freeman ve Ed Harris gibi iki yetkin isimin varl???, Braveheart, The Thin Red Line, Almost Famous gibi usta filmlerin usta görüntü yönetmeni John Toll’un kameras? ve ?u s?ralar en gözde film bestecilerinden olan Harry Gregson-Williams’?n güçlü müzikleri de filmin künyesini parlat?yor. Ben Affleck’in karde?i Casey Affleck’den bir ba?rol olarak zaten hiç beklentim yoktu. “Kötü bir oyuncu” diyece?im ama bu kez onu “oyuncu” olarak gördü?üm san?lacak. Bana göre filmi hiçbir ?ekilde ta??yamayan ruhsuz bir surat?n, s?radan (hatta komik) ses tonunun elinden gelen rol kesme numaras? sadece. Zaten gerek de yok. Roman?n i?leyen süreci ve a?abeyinin ilk de olsa ba?ar?l? yönetimi filmi bir yerlere ta??yor. Afi?inde “Herkes gerçe?i ister… Onu bulana dek.” yazan Gone Baby Gone, ba?ka güzel ?eyler de söylüyor. Mesela do?ru olan? yapman?n da bir bedeli oldu?unu…

Ad?n? kromozom uyu?mazl???nda do?an genetik hastal?ktan alan Arjantin-?spanya ortak yap?m? XXY, 15 ya??ndaki hermafrodit (çift cinsiyetli) Alex’in dram? üzerine yo?unla?an karanl?k ve bo?ucu bir film. Ama bo?uculuk tam da böylesi bir filmin ihtiyac? olan ?ey zaten. Alex’in annesinin davet etti?i doktor ile ailesinin gelmesi ve o ailenin delikanl?s? Alvaro ile tan??mas?, s?ra d??? bir a?k hikayesine dönü?ecek iken, bu durumu geri plana atan, bu sayede daha olgun bir çizgi yakalayan yap?da. Erkek ve kad?n olman?n aras?nda kalm??l??a çok iyi uyum sa?layan anlat?m yap?s? s?k?nt? yüklü de olsa, yava? ama sürükleyici bir ilerleyi?e sahip. Biraz kar???k bir tarif olmu? olabilir. Bu hastal???n sebep oldu?u kar???kl?k da aynen böyle bir?ey. Haliyle birkaç ilginç sahneye de tan?k olmak mümkün. S?rf bu cinsel kusura odaklanmayan, ayn? zamanda ö?retmen edas? ta??mayan türden ergen-ebeveyn yakla??m? da benimsiyor. Aralar?nda Cannes, Montréal, Bangkok, Edinburgh festivallerinin de bulundu?u pekçok organizasyondan ödüllerle dönmü? film, karizmatik Arjantin’li oyuncu Ricardo Darin ve talihsiz Alex’i canland?ran Inés Efron’un ba?ar?l? oyunlar?yla da dramatik altyap?s?n? güçlendiriyor.

Beaufort ad?ndaki ileri karakolda görevli bir grup ?srail askerinin Hizbullah bombalar? alt?nda sürdürdükleri ya?am? konu alan yap?m oldukça uzun, yorucu ve zor bir tecrübeydi. Bu uzun süreç esnas?nda izlerken umars?zca t?k?nd???m, saate bakt???m, durdurup ufak tefek ev i?lerini halletti?im, hatta durdurup aras?na bir dizi bölümü s?k??t?rd???m ve ara s?ra gözlerimin kapand??? anlar oldu. Ama tüm bunlara ra?men be?endi?im tek film herhalde Beaufort’dur. Askerlerin psikolojik ruh hallerini, sivil ya?am hasretini, arkada?l?k duygusunu ve ölümün gölgesinde ya?aman?n gerilimini hiç çakt?rmadan önünüze koyabilen bir garip film Beaufort… Bitti?inde de askerli?imi bitirmi? kadar olmasa da benzer bir duyguyu hissettirdi. Bir dostu, bir evlad?, bir ideali kaybetmenin de muhasebesini yine kendine has “çakt?rmama” üslubu ile iletmeyi (nas?l olduysa) ba?ard?. Genç ?srail’li oyuncu Oshri Cohen’in ba?ar?yla canland?rd??? Çavu? Liraz, konumuna ra?men sava?tan ziyade askerlik kavram?n?n sorgu sualine az da olsa et-kemik olmu? bir karakterdi. En ?yi Yabanc? Film dal?nda Oscar aday? da olan Beaufort, bana göre kesinlikle iyi bir film. Ama ?ahsen kimseye tavsiye etmem…

KIC adl? bir petrol ?irketi, Alaska’daki ke?if çal??malar? için kendi alanlar?nda usta bir grup çevreciyi görevlendirmi?tir. Medeniyetten uzak bir ara?t?rma kamp?nda çal??an ekibin ba??nda Ed Pollack (Ron Perlman) ad?nda bir lider bulunmaktad?r. Birgün ekipte görevli genç Maxwell, d??ar?da fazla kal?p kampa genç döner. O andan itibaren garip davranmaya ba?lar. Ayn? gece elinde kamerayla ç?r?lç?plak d??ar? ç?k?nca kamp sakinleri ve biz seyirciler için gerilim ve gizem süreci ba?lam??t?r. Amerika-?zlanda yap?m?, Larry Fessenden isminde aktör-yönetmen kar???m? bir adam?n yönetti?i ilginç bir film The Last Winter. Küresel ?s?nma duyarl?l???n?n getirdi?i bir tak?m söylemleri olsa da, belli bir süre gayet ba?ar?l? bir hayalet gizemi ile oyal?yor. Gerçekten hayalet mi yoksa yeralt?ndan s?zan gazlar?n bünyelerde yaratt??? halüsinasyonlar ve ç?ld?rma belirtileri mi derken olgun, abart?s?z üstelik sürükleyici bir filmin sonuna geliyoruz. Fakat film kendini öyle bir sona ba?l?yor ki, siz deyin 28 Weeks Later, ben diyeyim Resident Evil, o desin küresel ?s?nmaya dikkat çekmek amaçl? bir koyu karamsarl?k örne?i. (Bu son k?s?m için akl?ma bir örnek gelmedi?i aç?kça belli oluyordur herhalde). Fessenden, art?k kli?ele?meye yüz tutan ucu aç?k (ya da kapal?) finallerden birini yoruma aç?yor. Devam filmi davetiyesi olarak da alg?lanabilecek bu sonda kesin olan tek ?ey, ümitsizlik. Hem de dü?ük bütçeli bir gerilimin yapabilece?i en estetik tevazu ile… ?ayet Fessenden, yine kli?ele?meye yüz tutmu? olarak “anla??lmaz isem daha çok konu?ulurum” için kayg?lanarak çektiyse, ü?engeç seyirci kitlesi hemen i?ine gelen mesaj? al?p olay yerinden uzakla?aca?? için bu yöntem tutmaz.

"Rio De Jenerio'da 700'ü a?k?n kenar mahalle mevcut. Birço?u uyu?turucu sat?c?lar? taraf?ndan ele geçirilmi? ve tepeden t?rna?a silahlanm??t?r. Siyahiler'in AR15'i, Pisto, Uzi'si, HK'lar? ve bunun gibi bir çok silah? var. Dünyan?n ba?ka her yerinde bu silahlar bir sava? sebebidir. Rio'da ise sadece suç sebebi..."

Tropa de Elite bu cümlelerle aç?l?yordu. Cidade dos Homens ise o mahallelerden birine zoom yaparak, müthi? dramlar yakal?yor. Evli ve bir erkek çocuk babas? genç Ace ile kay?p babas?n?n pe?ine dü?en Laranjinha aras?ndaki s?k? dostluk etraf?nda vücut bulan bu nefis film, Brazilya varo?lar?n?n içine dü?tü?ü toplumsal batakl??? en iyi tasvir eden filmlerden bir tanesi olmu?. Genç ve karizmatik Madrugadão liderli?indeki bir çete ve onun ait oldu?u mahalle, Madrugadão en yak?n adam? taraf?ndan ihanete u?ray?nca cehenneme dönüyor. ?ki arkada? ise özel hayatlar?ndaki sorunlar yan?nda yüklüce bir hayatta kalma, hayata olan inançlar?n? yitirmeme mücadelesi veriyorlar. Brezilya'da tam 4 sezon oynam?? bir TV dizisinin uzun metraj?. Ke?ke izleseydik ama diziyi izlememi? olmak da bir?ey kaybettirmiyor olsa gerek. Yap?mc?lar aras?nda yer alan, yap?mc? olarak dizinin de arkas?nda durmu? olan, efsane ba?yap?t Cidade de Deus'un yönetmeni Fernando Meirelles için bir sayg? duru?u daha. Zaten bu adam?n ad?n? nerede görsem içimi bir heyecan kapl?yor. Mükemmel bir prodüksyon, yine o kirli do?al ortam?n steril görüntüleri, yine enfes latin ezgileri... Cidade de Deus'un dizlerinin dibine ne de güzel yak???yor!

Kanser yüzünden öleceklerini ö?renen zengin i? adam? Edward Cole (Jack Nicholson) ve araba tamircisi Carter Chambers (Morgan Freeman), kar??la?t?klar? hastane odas?nda k?sa sürede kayna??r, sonra da beraberce ölüm onlar? bulmadan evvel yapmak istediklerinin bir listesini ç?kar?rlar. Hantal ve kli?e bir film ekosu yap?yor. Kli?e k?sm? do?ru olsa da hantall?kla alakas? yok. Hani ?u "s?cac?k bir komedi" dedikleri türden. Dram yönü de kendini unutturmak istemiyor. Fakat bence sahip oldu?u potansiyeli iyi de?erlendirememi?, aceleci davranm?? bir film. Genellikle herhangi bir film için bunu dilemem ama ke?ke biraz da uzun ve dü?ük tempoda seyretseymi?. Mesela ikilinin hastanede geçirdikleri k?sa sürenin tad? dama??mda kald?. Özellikle en keyifli sahneler olabilecek dünya turu k?sm? oldukça h?zl? geçilmi?. Sanki bir an önce biteyim istemi?. Buna ra?men serinletici diyaloglar, ??k espiriler, ho? at??malar, efkarl? homurdanmalar g?rla gitmi?. Araya inanç, aile gibi olmazsa olmaz kavramlar da eklenmi?. Asl?nda demin de bahsetti?im tempo biraz daha yay?lsaym??, Rain Man, The Scent Of A Woman örnekleri gibi rahatl?kla Oscar'a oynayabilirmi?. Hele de Nicholson-Freeman ikilisi bu kadar üst düzey ve uyumluyken... Özellikle Nicholson'un ya??na ra?men hala bu kadar komik ve dramatik olabilmesi hayranl?k verici. Rob Reiner, benim yang?nda kurtar?lacaklar listemde 3 filmi olan bir yönetmen. Ona ayr? bir sempatim var. "Ke?ke"leri bir tarafa b?rakt???mda ölüm üzerine hayat dersleri vermeye çal??an, lakin a??r? h?z kurban? oldu?unu dü?ündü?üm, keyif verici bir film.

Sekiz ki?i, alt? bölüm. ?spanya-Fransa ortak yap?m? La Noche de los girasoles san?ld??? türden bir “kesi?en hayatlar” filmi de?il. Çok daha dar bir alanda, k?rsal kasaban?n birinde ve k?s?tl? bir zaman diliminde ya?anan birbirinden ilginç olaylar ve bu olaylar?n kahramanlar? üzerine önce uzak, sonra yak?n plan yapan bir yöntem üzerinden ilerliyor. Asl?nda karakterlerden ziyade, onlar?n ba?lar?na gelen trajik olaylara zoom yap?yor. ?çinden ç?k?lmas? güç hatalar, suçlar ve onlar? düzeltme çabalar? filmin kemik yap?s?n? karakterlerin kendisinden önde tutuyor da denebilir. Tedirgin edici bir atmosfere sahip filmin dram altyap?s? da kaya gibi sa?lam. Geride ise film boyunca pusuda bekleyen bir gerilim. Dar zaman ve mekana ra?men sekiz ki?iyi belli yönleriyle i?lemek için ise farkl? bir kurgu stili benimsenmi?. Önce karakterlerin kaderlerinin nas?l kesi?ti?ini gösteriyor, sonra geriye sar?p istedi?i karakteri yak?n plana al?yor film. Da?daki bir ma?aray? incelemek üzere gelmi? üç ki?ilik bir ekip, tuhaf bir sat?c?, iki geçimsiz ihtiyar, yozla?m?? f?rsatç? bir polis memuru ile onun hem kay?npederi, hem de tecrübeli amiri olan bir ?erif. Cinayet, tecavüz, ?antaj, ihanet kavramlar?n? bu dar konsepte ba?ar?yla s??d?rmay? ba?aran ise ilk uzun metraj?n? yazan ve çeken Jorge Sánchez-Cabezudo. Yaln?z yönetmenin bu karakter bollu?unun alt?ndan kalkmakta zorland??? anlar da olmuyor de?il. Ard?nda sorular/sorunlar b?rakmay? seven filmlerden ho?land??? az da olsa belli olan yönetmen, yaz?p yönetti?i filminde serbest bir oyun sahas? rahatl???nda hareket etmi?. Oyuncular da vasat?n çok üzerinde olunca iç ritmini bulmu? bir kara film izleme zevki ya?ayabiliyorsunuz. ?stedi?iniz sonla bitmeyen filmleri ve benim gibi Calvaire, Bosque de Sombras, El Aura benzeri ta?ra gerilimlerini sevdiyseniz Ayçiçeklerinin Gecesi’ni mutlaka görün.

Ünlü bir yazar olan Margot (Nicole Kidman) uzun süre küs kald??? karde?i Pauline’in (Jennifer Jason Leigh) dü?ününe kat?lmak üzere o?lu Claude ile birlikte onun ya?ad??? ta?raya gelir. Pauline’in de Claude ya?lar?nda bir k?z? vard?r. Evlenece?i adam olan hafif ar?zal?, i?siz Malcolm’a (Jack Black) hamile oldu?unu söylemeyen Pauline’in kafas?nda müstakbel kocas?yla ilgili inkar etti?i ?üpheleri vard?r. Öteden beri tak?nt?l?, ?üpheci, güvensiz bir kad?n olan ve k?zkarde?inin evlenece?i Malcolm’dan ho?lanmayan Margot’nun gelmesiyle Pauline’in kafas? iyice kar???r. Margot’nun eskiden ili?ki ya?ad??? Dick, onun fettan k?z? Maisy, tuhaf kom?ular derken, epey ?enlikli ve dramatik anlar bekledi?im, hele de The Squid and The Whale gibi harika bir ba??ms?z drama imza atm?? Noah Baumbach’?n yaz?p yönetti?i Margot At The Wedding, resmen hevesimi kursa??mda b?rakt?. Çok iyi yerle?tirilmi? karakterleri, bir ba??ms?za göre çok uygun ortam? olan film ne yaz?k ki ister istemez kar??la?t?rmak durumunda kald???m?z The Squid and The Whale kadar incelikli, derinlikli, çarp?c? ve zeki de?il. Baumbach’?n bu filmde ki?iselli?in dozunu biraz artt?rd???n? ve bu yüzden s?k?c? oldu?unu dü?ünüyorum. Yönetmen bu kez parçalanm?? ailelerin oradan oraya savrulan iç dünyalar?na yak?n plan girememi?, mastürbasyon, ihanet, tak?nt?lar, de?er sorgular? gibi al??kanl?klar?n? yeterince ifade edememi? sanki. Kidman, Black, Leigh, (hatta geçerken bu filme u?ram?? John Turturro) ile dikkat çeken star nüfusu ise nas?l biliyorsan?z öyleler. Zaman zaman ka? kald?rtan “seninleyken kendimden nefret ediyorum” gibi cümleler kurmas?na, Nicole Kidman’?n da yard?m?yla iyi i?lenmemi? Margot gibi bir maden zenginli?ine sahip kad?n karakter tasar?m?na, abart?s?z yönetimine ra?men Baumbach’dan daha iyisini beklerdim.

1990’da okulundan mezun olan Christopher McCandless, bir anda her ?eyi b?rakarak ve ailesi dahil kimseye haber vermeyerek kendini yollara vurur. Amac?, Alaska’ya giderek do?ayla iç içe tek ba??na ya?amakt?r. Yolculu?u esnas?nda da çe?itli insanlarla kar??la??r. Sean Penn’in dördüncü, benim ise çok be?endi?im The Pledge ile izledi?im izledi?im ikinci yönetmenlik ürünü. Gerçek ve s?ra d??? bir ya?am öyküsü, usta oyuncunun yönetmenli?i ile t?pk? Alexander Supertramp gibi darmada??n, ama kafa kar??t?rmayan bir sinema dili ile kendini gösteriyor. Fakat ben filmi, belki de benim olmas?n? bekledi?im gibi bulmad???m için be?enmedim. Yani sorun tamamen bende. Yoksa bu filme kötü demek de saçma gibi geliyor bana. Bir kere McCandless’?n filmde de temas etti?i yazarlar yan?nda çe?itli edebiyatç?lar?n ya da sanatç?lar?n savunusunda bulundu?u izole ya?am biçiminden nasibini alm?? kertede a??r? bir yo?unluk bekledim. Bunu özellikle Sean Penn’den bekledim. Çünkü onun günümüzde bilerek ve isteyerek yüklenmi? oldu?u misyon, böylesi bir do?aya teslimiyet-sisteme lanet (gerçek) hikayesi için bulunmaz nimet say?labilir. Ama mutlaka böyle bir misyon üstlenme ad?na McCandless’?n hayata teslimiyetini s?k?c? bir muhalefet güzellemesi haline getirmesini de beklemiyordum. Öyle olmad??? (ya da ara ara hissettirdi?i) için de film ad?na sevindim. Fakat benim filmden esas almak istedi?im, iyice derinlemesine bir do?aya teslimiyet hüznüydü. Yolculu?u s?ras?nda kar??la?t??? ve bana göre filmin do?al kimli?i ile çok da alakas? bulunmayan birtak?m insan suretleri (ve onlar?n getirdi?i içi bo?alt?lm??/?ska geçilmi? felsefi varolu?lar?) ço?u yerde zaman kayb? gibi geldi. Hatta bu film, flashback olarak McCandless’?n anne-babas?na dokunulmadan tek ba??na McCandless’?n kendisiyle bile çekilebilirmi?. McCandless’?, ard?nda b?rakt??? onca maddiyata ve insanlara ra?men hep olmamas?n? istedi?im derecede bir ?eylere ba?l? hissettim. Do?aya ve hayata olan arzusu de?il bahsetti?im. Filmin gereksizle?tirdi?i kalabal?kla?ma. Daha fazla yaln?zl?k istedim belki. Belki de bu filmi Gus Van Sant çekmeliydi. Belki de derin bir safl?k aray??? ya da kendi özüne inme amac?yla do?an?n kendi içinde çözüm arayan s?radan bir bireyin yolculu?una inanmak ve hatta a?lamak istedim. San?r?m Half Nelson ve Reign Over Me’de ba??ma gelen ?ey oldu yine: Kendimi teslim edemeyece?imi anlay?p teslim bayra??n? çektim…

Tüm çabalar?na ra?men hasta torununun tedavisi için gerekli paray? bulamayan 50 ya??ndaki dul Maggie’nin (Marianne Faithfull), o?lu ve gelininden habersiz bir sex shopta erkeklere tuhaf bir hizmet sunmak zorunda kalmas?n?n hikayesi. Laf? hiç doland?rmadan, bazen çok gereksiz buldu?um estetik kayg?larla ?i?irilmeyen, kendi yolunu basitçe çizmi?, mütevazi bir ba??ms?z yap?m. Bu aralar fazla a??r tempo film izledi?imden midir, Irina Palm oldukça h?zl? ama buna ra?men söyleyeceklerini abart?s?z ve olgun buldu?um bir film oldu. Jilet gibi keskin dram örgüsüne ra?men her ?ey hemen hemen beklenildi?i gibiydi. Tabi bu keskinli?ine kar??n, bir ?eyler kesmemeye çal??an tutumu, farkl? beklentiler içindeki sert seven izleyiciyi memnun eder mi bilinmez. Irina Palm sade, tutumlu ve hüzünlü bir film. Bir zamanlar güzelli?iyle nice rock y?ld?z?n? kap?s?nda s?raya dizmi? afet-i devran Marianne Faithfull’u fedakar tonton bir babaanne olarak izlemek ?a??rt?c?yd?. Filmde o davudi sesiyle anlam katt??? güzel ?ark?lar? gibi yal?n ve dingin bir oyunculuk sergiliyor. Ayn? zamanda o?lu Tom’u canland?ran Kevin Bishop ile, Maggie’nin çal??t??? kulübün sahibi Miki olarak izledi?imiz ve Kusturica’n?n benzersiz Underground’undan da hat?rlayaca??m?z Miki Manojlovic’in oyunlar? da filmin ba??ms?zl???n?n kapsama alan? dahilinde oldukça ba?ar?l?yd?.

40 y?ld?r evli ve birbirlerine hala a??k olan Fiona ve Grant, Fiona’n?n gittikçe artan unutma hastal??? Alzheimer’dan muzdarip olmas? nedeniyle özel bir klini?e ba?vururlar. Klini?in oryantasyon kurallar? gere?i 30 gün boyunca Fiona’y? kimse ziyaret etmeyecektir. 30 günün sonunda Grant hastaneye gitti?inde kar?s? onu unutmu?, hatta orada kendisiyle ayn? hastal??a sahip Aubrey’ye a??k olmu?tur. Ba??ms?z filmler prensesi genç oyuncu/senarist/yönetmen Sarah Polley’nin The Bear Came Over The Mountain isimli (ne alaka!) bir k?sa hikayeden senaryola?t?rd??? ve yönetti?i Kanada yap?m? film, kolay kolay herkesin eline geçmeyecek bir hikayeyi bana göre yeterince dramatize edememi?. Elbette ba??ms?z kulvara yak??an bir hissiyat? var. Malum hastal???n getirdi?i dramatik hezeyanlardan kaynaklanan ?iirsel bir gerçekli?i Le Scaphandre et le papillon tad?nda da beklemiyordum. Ama sanki elindeki potansiyeli yeterince kullanamam?? gibi geldi bana. Oysa unutma ile hat?rlama aras?ndaki en keskin çizgileri çizen Alzheimer kozunu hem unutan, hem de unutulan üzerine daha koyu biçimde yerle?tirmeliydi. Yani k?saca filmin kendini geriye çekmi? tavr?n? do?ru bulmad?m. Belki de bana geri çekilme gibi gelmi?tir. Julie Christie ödüllü performans?yla gayet iyiydi. Fakat Akademi ödüllerindeki en büyük rakibi Marion Cotillard kadar de?il kesinlikle. Yine de görülmesi gereken, insan?n 40 y?ll?k a?k?n? 30 günde ba?kas?na kapt?ran Alzheimer olgusundan mümkün oldu?unca yararlanmaya çal??an düzgün bir dram…

Biri uyu?turucuya ve gecelerin ??lt?s?na kap?lm?? bir klüp i?letmecisi (Phoenix), di?eri narkotik ?ubesinin alt?n çocu?u ba?ar?l? bir polis (Wahlberg) iki karde?in, uyu?turucu piyasas?n? ele geçirmek için kentin üzerine çökmü? Rus mafyas?yla olan mücadelesi üzerine bana göre külliyen uyduruk bir film. Ayn? anda hem c?l?z hem de hantal olmay? ba?ard??? gibi, Robert Duvall gibi bir ç?nar? bile de?irmeninde ö?üten oyuncu dü?man? yönetim + senaryo zavall?l?klar?yla dolu. Daha çok Phoenix üzerine oynayaca??n? belli etse de, Wahlberg’i bu kadar fazla devre d??? b?rakaca??n? beklemiyordum. Gray’in bu üç iyi aktörü adam gibi i?lemek yerine Eva Mendes’in oras? buras? ile daha fazla prim yapar?m diye dü?ündü?ü anlar mevcut. Durmadan birbirine çemkiren baba, iki o?lu, onlardan birinin latin sevgilisi kabak tad? bile veremiyor. Bir yerlerde dönem filmi oldu?undan söz ediliyordu. Hangi dönemmi? anlamad?m. Belki de 80’lerin B filmlerini saçma senaryo manevralar?yla cilalay?p dola??ma sokarak yeni bir moda yarat?r m?y?m hesab?yla, t?pk? araba takip sahnesindeki gibi oradan oraya savrulmay? marifet sayan arada s?k??m?? bir dönem filmidir. Kadir ?nan?r-Kenan Kalav ikilisinin de buna benzer bir filmi vard?. O da di?er akranlar? gibi kendi arabesk gerçekli?ini iyi-kötü ya??yordu. ?imdi polislere k?l olan serseri ruhlu bir klüp yöneticisi ve ayn? zamanda polislerden kurulu ailesine tepeden bakan yaramaz çocu?un intikam için imtiyazl? bir durumdan faydalanarak ka?la göz aras?nda yemin edip polis olmas?, üstelik hemen akabinde hayati bir bask?nda görev almas? kadar zorlama bir senaryo için ne demeli? Hadi oraya kadar kör topal geldin. Bari kendi abuklu?una uygun bir finalle ?eref say?s? yap. Tabi bunlar benim görü?lerim. Bu filmi y?l?n en iyileri aras?nda gösterecek kadar be?enen baz? insanlar da oldu. Her ne kadar gerekçesini aç?klayana rastlamad?ysam da…

Birbirine a??k ni?anl? Cæcilie ve Joachim. Joachim’e arabayla çarp?p belden a?a??s?n?n felç olmas?na sebebiyet veren Marie. Marie’nin çarpt??? Joachim’in tedavisiyle ilgilenen doktor Niels. Bu trajik olay sayesinde yak?nla??p yasak bir ili?kiye yelken açan Cæcilie ve Niels. Marie ve Niels’in kar?-koca olduklar?n? da söyleyelim olay tamamlans?n. Things We Lost In The Fire ile, After The Wedding ile Brothers ile bo?una cebelle?mi?iz. ??te Susanne Bier buymu?. Dogma 95 ilkeleriyle çekilmi? Elsker dig for evigt (Open Hearts), iki çift, dört insan aras?ndaki karma??k denklem üzerine ta? gibi bir dram, sa?lam bir gerçeklikle giden bir Danimarka filmi. Bu dört ki?iden hangisinin gözüyle bakarsan?z bak?n yo?un bir karamsarl???n yaratt??? ruh halini hissetmemek çok zor. S?rf Dogma’n?n gerçekçi üslubu yönünden de?il, hikayenin katmanl? ve dört aç?l? olu?uyla da etki b?rak?yor. A?ka sahip olanlar, onu kaybedenler, sonra yeniden bulanlar ya da buldu?unu sananlar… Aldatanlar, aldat?lanlar, biraz da arada kalanlar. Trier’in az biraz pembe dizi versiyonu. Ama daha çok pembenin koyu tonlar?yla oynayan derinlik ve olgunlukta. Adams æbler, Efter brylluppet, Brødre gibi senaryolara imza atm?? Anders Thomas Jensen’?n kalemine ait olan Elsker dig for evigt, dört oyuncusuyla da büyüyen bir yap?m. Ama her güzel ?eyi sömüren (ya da kibarca Amerka’ya yeniden tan?tan) zihniyet, biraz da Bier’in yava? yava? Yeni Dünya’ya ?s?nmaya ba?lamas?ndan m?d?r, bu filmi de yeniden çekmeye karar vermi?. Üstelik Garden State ile yazar ve yönetmenlik anlam?nda çok güzel bir ba??ms?z dünyaya getiren Zach Braff bu senaryoyu tekrar elden geçirip yönetecekmi?. Garden State’in yarat?c? ruhunun devam?n? beklerken böylesi bir haz?rc?l??? Braff’dan beklemezdik. Demek ki beklemeliymi?iz. Böyle bir orijinali varken zaten bu i?ler bo? i?ler. Amerikan mal? Open Hearts a?z?yla ku? tutsa asla bir Elsker dig for evigt olamaz!

Bir zamanlar Ajan 47 ile epey bir mesaimiz olmu?tu bilgisayar ba??nda. Öyle ki, Max Payne bile kesmemi?ti. Sonra oyunun üst versiyonlar? da ç?kt? fakat eski heves kalmam??t?. Asl?nda hiçbir oyuna heves kalmad?. Arada cila niyetine grafi?i kuvvetli araba yar??lar? ile idare ediyoruz. Hitman oyununun bana göre farkl? bir atmosferi vard? sanki. Karizmas? zaten malum. Ama bunun yan?nda çok dipten de olsa tek ba??na çal??an gizemli bir tetikçinin bir yerlerde sakl? bir hikayesi oldu?unu hissettiriyordu. Hayran? say?lmazd?m ama Hitman ad?n? duydu?um vakit bu gizemle kar???k bir sayg? besliyordum kendisine.

Y?llar sonra film olarak çekilece?ini duydu?umda da kar???k duygular içindeydim. Neticede bir vefa borcum var gibi hissettim. Bir sürü kel adam?n ad? dola??rken Timothy Olyphant isimli gayet saçl? bir aktöre bu ?eref ba???lanm??. Gayet de yak??m??, hiç s?r?tmam??. Hatta 47'nin oyundaki o paytak paytak yürüyü?ünü görür gibi oldum baz? sahnelerde. Çok ho?uma gitti. Lakin filmin öyle ?erefle namusla falan alakas? yok. Üçüncü s?n?f bir aksiyondan prodüksyon sayesinde biraz elini yüzünü düzeltmi? oldukça s?radan bir i? olmu?. B?rak?n Ajan 47'yi, normal bir aksiyon kahraman?na bile böyle bir film yak??maz. Yeni ve heyecanl? bir yönetmen yerine John Woo gibi bir ustan?n i?lemesi çok daha farkl? olurdu kanaatindeyim. Senaryo zaten "bunu ben bile yazard?m" demeye tenezzül edilmeyecek kadar kötüydü. Mesela Rusya'da bütün ç?k??lar tutuldu diye ba??r?l?rken, kahraman?m?z?n birden ?stanbul'da bir otel odas?na ???nlanmas?, bu tür filmlerde b?rak?lan aç?k senaryo kap?lar?ndan bile haberdar olunmad??n? gösteriyor. Zaten karizma icab? öyle casus numaralar?na pas vermeyen 47, yakas? kalk?k pardösü, güne? gözlü?ü hele hele de ?apka gibi hiç itibar etmedi?i objelerle o tutulan s?n?rlar? nas?l geçiyor anlamak güç. Böyle ?eyler bu tür aksiyonlarda anla??lmasa da olur. Bari Hitman'e olmasayd?.

"Konumuz insan ticareti olunca akl?m?za direk seks köleli?i geliyor" kabilinden vasat bir dram kendisi. IMDB de insan? gereksiz yere böyle gaza getiriyor i?te. Fakat prodüksyona ve kimi yerlerdeki görüntü yönetimine verilen önemi bir kenara koymak gerek. Yine de bunlar?n sadece vitrin oldu?u, esas meselenin gerçeklere dayal? kurmaca bir dram oldu?u hesaba kat?ld???nda ele avuca gelen sadece az miktardaki dram oyunculu?u (ki o da standartlar?n getirdi?i do?all??? a?mayan ?ekilde) ve finale do?ru aç?k artt?rma sonras? ya?anan gerilimin nas?l sonuçlanaca??na yönelik izleyeni kilitleyebilme becerisi. Ho?, buna kilitleme ya da beceri denmesi de görece bir durumdan ibaret. Bende i?e yarad? galiba. Lakin insan kendini böyle gergin finallerde birtak?m beklentilere de kilitleyebiliyor. O kilidi açamayan bir final olunca, anahtar da i?e yaram?yor. Gerçe?e oynayan bir filmin çok önemli dramatik hatalar yapmas? kabul edilir ?ey de?il. K?zkarde?inizi kad?n simsarlar?na kapt?rm?? bir latin olarak size yard?m elini uzatarak kötü adamlar?n pe?ine dü?en bir Amerikal?'n?n arabas?nda espiri yapabiliyorsunuz mesela. Sinek küçüktür, ama mide buland?r?r. Bence hiç abartmay?n bu filmi. Çünkü sizi olmad??? bir ?eye inand?rma kurnazl??? ta??yor.

O?lunun hastal???na derman bulmaya çal??an bir baba, di?er insanlara kar?? dürüst bir insan. Ne var ki devlete verdi?i onca y?ll?k emeklerine ra?men ameliyat için gerekli paray? denkle?tiremez. Ç?kmaz?n içindeyken uzanan yard?m eli onu bamba?ka yollara sürükleyecektir. Kaç??? olmayan bir kapana k?s?lan adam iç dünyas?nda kendisiyle büyük bir hesapla?maya girecektir.

?çinden ç?k?lmas? güç bir durumdan al?nabilecek en büyük hasar, ki?inin yapt??? yanl?? seçimler sonras? u?rad??? vicdani y?k?m olsa gerek. Klopka, belki zoraki mesaj kayg?s? alg?lanabilecek (ve belki de bu yüzden itici gelebilecek) bu ikilem üzerine beklenen pekçok drama standartlar?n? kullanm??, fakat bana göre hiç de itici olmam?? bir film. Süreç dahilinde kimi zaman i?leyi? olarak Alacakaranl?k Ku?a?? entrika lezzeti bile alman?z mümkün. Bu vicdan konusu sinemada ço?u zaman can s?k?c? olabiliyor, filmlerin istedi?imiz gibi ilerlememesine ve sonuçlanmamas?na sebep olabiliyor. Kimi zaman ciddi ikna sorunlar? ya??yoruz. Ama Klopka, bu vicdan?n resmini yaparken kör de?il, tam tersi, insan hayat?na verilen de?eri o vicdan?n kar?? yakas?na da bakmaya gayret ederek sorguluyor. Yap?lan hatay? mazur gösterme çabalar? gibi alg?lanmas? da mümkün. Zira kar???k bir durum. Sevdi?iniz birinin hayat?n? kurtarmak için tan?mad???n?z birini öldürebilir misiniz? Evet ise sonras? sizin için ne ifade eder? Bu iki soruyu ele alarak binlerce film çekilebilir. ??te Klopka bu filmlerden biri ve de iyi olanlar?ndan. Ba?ar?l? oyunculuklar, sürükleyici bir i?leyi? ve ara s?ra yap?lan estetik kamera dokunu?lar?.

Mongol ya da gösterimdeki ad?yla Cengiz Han, En ?yi Yabanc? Film dal?nda Oscar aday? olmas?n?n da getirdi?i reklam sayesinde geni? kitlelere ula?t?. Epik dekora sahip tarihi filmlerin ayd?nlat?c? belgesel yönünü süzgeçten geçirerek görkemli kostümler, aksiyon sahneleri, entrikalar görmek isteyen izleyici kitlesi taraf?ndan da oldukça be?enildi. Tabi nice film bu süzgeç yüzünden belli bir tarihi bilinç uyand?racak iken, tozu dumana katan aksiyon canavarlar? muamelesi gördü. Mongol için bu süzgeç yöntemi, filmden pek bir ?ey de götürmüyor aç?kças?. Çünkü Cengiz Han’a objektif bakamayan, ya da bakmak istemeyen Rus yönetmen Sergei Bodrov, her yönden kusursuz ve örnek bir sava? adam? yaratm??. Bunu yaparken de tarihi gerçekleri kendi kitab?na uydurmak suretiyle adeta yeniden yazm??. Tarihi gerçeklerden beslenip, sonra da kendi masal?n? yazmaya, kendi kahraman?n? yaratmaya koyulmu?. Araya da “Mo?ollar da çok bozuldu can?m!” türü yüzeysel (öz)ele?tiriler gizlemi?.

Filmin belli bir kalite ç?tas?n? a?t??? kesin. Özellikle tarihi dekor yönünden gerekli tüm sinematik unsurlar yerli yerinde. Uluorta harcamad??? aksiyon ve figürasyon disiplini, bütçesi kabar?k bir Hollywood’lunun elinde olsa hiç dü?ünmeden iki saatlik nefes ald?rmayan bir gümbürtü çekebilirdi. Oysa Mongol, aksiyon yetene?ini kendi ak???na b?rakm?? ve bu sayede daha olgun bir duru? elde etmi?. Fakat özellikle Timuçin’in çocuklu?u ile yeti?kinli?i, bir de hapisten kaçt?ktan sonra bir anda tüm dünyaya hükmeden bir imparator olmas? aras?nda çok ciddi uçurumlar var. Acelecilikten öte, düpedüz atlama ya?anm??. Herhalde kurgu odas?nda bütçeden nas?l k?s?labilece?i yönünde bulunan bir çözümdü. Zira küçük bir çocu?un bir sonraki sahnede 30 ya??na f?rlamas? normal olsa da, Cengiz Han’? anlatan bir filmin arada atlad??? hayati ?eyler mutlaka olacakt?r. Ayr?ca hapisten bir Hint fakiri gibi kaçt?ktan bir sonraki sahnede kendisini muazzam ordusuna komutanl?k eden bir kumandan olarak görünce iyice da??l?yor insan. Kar?s? Börte ile alakal? kaç?r?lma-kurtarma meselesini bu kadar uzatmas? da manas?z geldi bana. Bodrov’un bir üçleme çekece?i söyleniyor. ?yi de o zaman bu acele niye? ?ayet arada atlanm?? parçalar kalan iki filmde i?lenecekse fena halde ek?i bir Mo?ol çorbas? bizi bekliyor. Yukar?da sözünü etti?im olumlu özellikleri yan?nda bence filmin en güzel yan?, Timuçin’in kan karde?im dedi?i Jamukha’n?n göründü?ü sahnelerdi. Çinli oyuncu Honglei Sun’a Asya Film Ödülleri’nde En ?yi Yard?mc? Erkek Oyuncu ödülü getiren bu performans, baz? mafya yap?mlar?nda yüzümüzde tebessüm uyand?ran bilindik gangster triplerini sessiz ve derinden kendi co?rafyas?na döndürmü? mühim bir oyunculuk tad? içeriyor. Jamukha, sempatik kötü adamlar kervan?na (asl?nda filmde ganimet yönünden kendi adamlar?na adil davranmay??? d???nda aman aman bir kötülü?ü de yok) rahatl?kla dahil edilebilen ve bence hem oyunu, hem karizmas?yla ba?roldeki Tadanobu Asano’yu ezen bir karakter. Genel olarak olumsuz elektrik yaym?? gibi olsam da, tecrübe edilmesi gereken bir film Mongol…

Yüzde 90’? tek bir evde geçmesine ra?men, bunun dezavantaj?n? avantaj haline getirebilmi?, her türlü kesici aletin, haliyle her türlü kan ak???n?n bol oldu?u, hatta gore s?n?r?nda bir Frans?z gerilimi. Bu gore s?n?r? nerede ba?lar, nerede biter bilmem. O yüzden s?n?r? a?m?? m?, yoksa geri mi kalm?? konunun uzmanlar? daha iyi bilir. Yaln?z ?u var ki, çok kanl? olmas?na ra?men À l'intérieur’u s?rf i? olsun kabilinden Hostel mant???yla bir tutmak da yanl??. Gayet esteti?e önem veren bir film asl?nda. Sadece film olma yolunda özgün bir konu s?k?nt?s? var. Filmin iki yönetmeni Alexandre Bustillo ve Julien Maury, ba?rolümüze dadanan, amac?na ula?mak ad?na yoluna ç?kan herkesi harcayan, sonunda da bu yapt?klar?n? (kendince) makul bir gerekçeye dayayan sap?k tiplemesi i? görür ?eklinde bir inan??a sahip anla??lan. Fakat son zamanlarda gördü?ümüz birtak?m Frans?z gerilimlerinin farkl? bir yan? da var. O da üslup. Her ne kadar hareket noktalar? kli?e olsa da. Gayet ??k ???k/gölge oyunlar?, kan?n neredeyse bir oyuncu gibi kullan?m?, hele de tad? hala dama??mda olan o foto?raf makinesinin fla?? ile katili arama sahnesi gibi yarat?c? çabalardan söz ediyorum. Üstelik y?lland?kça vah?i cazibesi artan (ya da bana öyle gelen) Béatrice Dalle’i Uzakdo?u korkular?ndaki ürkünç k?z çocuklar?n?n büyümü? versiyonu ?eklinde resmetmek de çok orijinal bir yakla??m. Yoksa kim takar finalin tesadüfün i?ne deli?i bir intikama dayand?r?lan saçmal???n?. Ho?, bu tip ç?k??? olmayan finallere de sempatim vard?r ama neticede çok gereksiz bir tesadüf yaratma çabas? olarak gördüm. Ke?ke kad?n?n amac?n? hiç aç?k etmeden öylece bitseymi?. Bu sayede üslup olarak klas?n?, konu ve final olarak da perçinlermi? bana göre.